De berghut: wat en hoe?

Een berghut is een (eenvoudig) onderkomen in de bergen, dat dient om onderdak te bieden aan bergwandelaars, alpinisten en/of rotsklimmers. Zie het als een primitieve herberg, waar alleen voor de meest basale benodigdheden wordt gezorgd: warmte en onderdak voor de nacht en, afhankelijk van het type hut, ook voeding. Een huttentocht is een goede manier om met relatief weinig/lichte bepakking toch comfortabel grotere afstanden in de bergen af te leggen en dus veel van de omgeving te zien en ervaren.

Bekijk onderstaande video over het reilen en zeilen in een berghut:

Soorten hutten in de Alpen

In de Alpen zijn er ongeveer 1800 berghutten. De meeste zijn eigendom van lokale of nationale bergsportverenigingen, een klein aantal is in privébezit. De omvang van berghutten varieert van grote gebouwen met soms wel meer dan honderd overnachtingplaatsen* (veelal vind je deze in de Oostenrijkse Alpen) tot minihutjes met een handvol britsen, zogenoemde Bivacco’s (vooral in uithoeken van de Italiaanse Alpen). Je hebt ‘bemande’ (Bewirtet) en ‘onbemande’ (Unbewirtet) hutten; de eerste soort heeft een waard of waardin die maaltijden serveert, de andere bieden die service niet. Als er een waard of gardien op de berghut let (Bewartet), dan kun je over het algemeen ook drankjes of tochtproviand kopen. Vaak zijn deze hutten alleen in de weekenden geopend.
Het avondeten wordt in de meeste berghutten op een vast tijdstip geserveerd aan tafels waaraan je soms met meerdere groepen zit. Je eet wat de pot schaft: meestal een driegangenmenu met soep, een voedzame vleesschotel tussendoor en een puddinkje of (blik)fruit toe. À la carte eten kan in berghutten over het algemeen niet. Vaak worden de tafels vooraf ingedeeld.
Zeker in Tessin (Ticino) bestaan hele comfortabele onbemande hutten waar je uitgebreid kunt koken en de beschikking hebt over een complete keukeninventaris. Hier kun je (tegen betaling) ook wijn, frisdrank en bier kopen zodat je deze niet uit het dal mee hoeft te slepen.

* Recordhouder is de Rappenseehütte in de Allgäuer Alpen met 304 slaapplaatsen! Ook de Rudolfshütte met 200 bedden mag er zijn. Zeker van die laatste hut kun je je afvragen of hier nog sprake is van een hut of dat we hier beter van een ‘berghotel’ kunnen spreken.

Alpenverenigingen en hun hutten

Veruit de meeste van de ongeveer 1800 hutten in de Alpen zijn eigendom van de Duitse Alpenvereniging (DAV), Oostenrijkse Alpenvereniging (OeAV) en Alpenverein Südtirol (AVS), namelijk 588, en de Italiaanse Alpenvereniging (CAI), ca. 760. De Zwitserse Alpenvereniging (SAC) bezit er ongeveer 150, de Franse (FFCAM) 125 en de Sloveense (PZS) 176. Daarnaast is er nog een onbekend aantal privé-hutten, die dus niet in het bezit zijn van een een nationale alpenvereniging.
De Nederlandse Alpenvereniging NKBV heeft overigens ook een eigen berghut gehad, de Wangenitzseehütte op ruim 2500 meter in de Oostenrijkse Schobergruppe. In 2008 ging deze hut over naar de Sektion Lienz van de Oostenrijkse Alpenvereniging. De NKBV heeft deze hut nog wel een tijd lang financieel ondersteund en oa een portret van onze eigen koning Willem-Alexander herinnert nog aan de Nederlandse jaren.
Niet onvermeld mag blijven dat er natuurlijk buiten de Alpen ook berghutten zijn. Denk aan Spanje (Pyreneeën en Sierra Nevada, maar ook op Tenerife en Mallorca), Engeland, Kroatië, Corsica, Liechtenstein en nog een aantal andere landen en eilanden met serieuze bergen.

Overnachten

Overnachten doe je in het algemeen op matrassen met meerdere mensen op een zaal, niet tussen lakens, maar onder dekens of dekbedden. In het Duits heet zo’n slaapzaal een Lager (of Matratzenlager) en in het Frans dortoir. Een kussen en deken ligt in de meeste hutten voor je klaar, maar het is tegenwoordig bijna in iedere hut uit hygiënisch oogpunt verplicht om je eigen lakzenzak (met kussensloop) te gebruiken. Mocht je deze niet hebben (of zijn vergeten), op sommige Oostenrijkse en Duitse hutten is een eenvoudige lakenzak (of Hüttenschlafsack) te koop of te huur voor ca. 8,-. Een eigen slaapzak meenemen kan natuurlijk ook, maar is volumineus en relatief zwaar.
De al enige jaren geleden ingezette tendens berghutten te moderniseren zodat de gasten meer privacy kan worden geboden zet zich nog steeds door. In dergelijke hutten heb je soms zelfs kamers voor twee of vier personen. Zeker voor gezinnen met (kleine) kinderen is dit ideale manier om het huttenleven te leren kennen. De prijzen van een kamer liggen hoger die van een Matratzenlager, soms betaal je het dubbele.
In (bijna) alle hutten zijn tegenwoordig sanitaire voorzieningen, zoals toiletten en stromend water, maar alleen in de modernere vind je (vaak tegen betaling!) douches en warm waswater. Als je op een Lager of een dortoir slaapt, kan het soms wel eens erg onrustig zijn: gesnurk, plassende kamergenoten, gerommel in rugzakken. Als het druk is, lig je vaak als sardientjes in blik. Het voordeel is dat je elkaar dan heel snel goed leert kennen, maar het is vaak wel even wennen. Neem oordopjes mee of een voorraadje met slaaptabletten.

Reserveren

Reserveren voor een overnachting doe je per telefoon of per mail. Sommige wandelroutes kunnen erg druk zijn waardoor hutten in de drukste zomermaanden bijna letterlijk uitpuilen (Corsica!). Het is voor sommige huttentrektochten, zeker als je met een groot gezelschap bent, verstandig om zeker een maand van tevoren te reserveren. Mocht je je tocht al in het voorjaar voorbereiden, boek dan de hutten meteen als je route duidelijk is. De telefoonnummers van de hutten kun je over het algemeen op internet vinden en anders wel in speciale wandelgidsjes. Vergewis je er altijd van dat je een antwoord krijgt op je reservering, anders ben je niet zeker van je boeking!
Als je bij een hut aankomt, word je geacht je allereerst bij de waard te melden, zeker als je er een reservering hebt. Meestal krijg je dan meteen een slaapplaats toegewezen, maar in een aantal landen is het gebruikelijk om de slaapplaatsen pas om een uur of zes ’s avonds te verdelen, dus als de waard inzicht heeft in het totaal aantal gasten. Zo krijgt een ieder een even grote plaats. Dat betekent wel dat je de kans op een middagdutje wordt ontnomen en dat is zeker na een zwaar traject of bij slecht weer niet optimaal.
In Duitse, Oostenrijkse en Zwitserse hutten wordt sinds 2016 gewerkt aan een centraal reserveringssysteem. Je kunt dan ook meteen zien of er in een bepaalde periode nog plaats is. Nog slechts een handjevol hutten is hier op aangesloten.
Gaat je tocht onverhoopt niet door (ziekte, slecht weer, noodsituatie), annuleer dan je reservering!!

Huttenregels

In officiële berghutten van een van de Alpenverenigingen geldt een aantal regels en gebruiken die je moet kennen om niet meteen wrijving met de waard of de pachter of met andere bezoekers te veroorzaken. In alle berghutten moet je je schoenen over het algemeen in de hal uittrekken en vervangen voor slippers, sloffen of klompen die er voor je klaar staan. Je bergschoenen aanhouden in de slaapruimte is absoluut een doodzonde!
Je pickel of je wandelstokken moet je op een speciale plaats achterlaten en soms word je ook geacht je rugzak elders te stallen. Voor je spulletjes die je ’s nachts nodig hebt, staan dan mandjes of een eigen kastje of plank ter beschikking. Zo kun je je droge kleding en toilettas meenemen naar de slaapzaal. Om tien uur ’s avonds gaat in berghutten het licht uit en treedt er ‘rust’ in, omdat veel bergwandelaars of klimmers vroeg in de ochtend alweer van start gaan.
Als je ‘s ochtends opstaat, is het een goed gebruik je dekens netjes op te vouwen en deze in een stapel terug op je bed te leggen. Vuilnis neem je weer mee naar het dal.

Wat kost slapen in een hut?

Voor leden van een bergsportvereniging kost een overnachting in de meeste berghutten ongeveer € 35,- per persoon per nacht (overnachten € 12,-, avondeten € 8,- tot 15,- en ontbijt € 5,- tot 10,-). Niet-leden betalen voor een overnachting (excl. eten) vaak het dubbele. In Oostenrijk en Duitsland hebben leden van een bergsportvereniging recht op zogenaamd Bergsteigeressen. Voor een vaste prijs (max. € 8,- in 2017) krijg je dan een eenvoudige, doch voedzame maaltijd. In andere landen bestaat dit voordeeltje voor leden niet.
Overigens zijn dit geen keiharde getallen. Zwitserse (en Liechtensteinse) hutten zijn fors duurder dan Oostenrijkse en Duitse. Een overnachting in Zwitsers Lager kost omgerekend € 25,-, reken voor half-pension € 50,- tot wel € 75,- p.p.p.n. Sloveense hutten zijn weer wat goedkoper. Houd bovenop de prijs van het avondeten ook rekening met de kosten van drankjes en eventuele extra’s. Opnieuw ben je op Zwitserse hutten voor een glas bier of wijn meer kwijt dan in Oostenrijk of Duitsland. Slovenië en Italië zijn gunstig, maar in Slovenië is de keuze voor eten en drinken vaak beperkt. Al wordt deze achterstand in rap tempo ingelopen.
Onderling kunnen hutten in een land ook weer van elkaar verschillen omdat de prijzen voor maaltijden en drankjes niet vastliggen. In het algemeen: hoe lastiger de hut te bevoorraden, hoe hoger de prijzen. Heel soms heb je te maken met toeslagen omdat er bijvoorbeeld extra gestookt moet worden ivm koud weer.

Tegenrecht

Bijna alle berghutten zijn eigendom van regionale of nationale bergsportverenigingen. Deze zijn op hun beurt weer aangesloten bij een overkoepelende internationale organisatie, de U.I.A.A. Binnen de U.I.A.A. is afgesproken dat wie lid is van de ene bergsportvereniging gelijke rechten heeft als de leden van de lokale zustervereniging. Dit noem je het ‘tegenrecht’ (Gegenrecht). In de praktijk betekent dit dat je in de hutten korting krijgt op overnachtingen en in sommige landen (Oostenrijk, Duitsland) zelfs op maaltijden. Bovendien geniet je in drukke berghutten als lid voorkeursrecht bij het toewijzen van slaapplaatsen boven niet-leden. Let echter op: in een aantal beschreven trektochten wordt onderweg ook gebruik gemaakt van particuliere berghotels en herbergen; hier genieten leden geen korting! Je ziet in een aantal Alpenlanden een tendens om berghutten in particuliere handen te geven of concessies voor nieuwbouw aan lokale uitbaters te gunnen, zoals in de Brenta Dolomieten, waar de beste hutten privéhutten zijn.

Lid worden NKBV

Het is zeer de moeite waard om alvorens aan een huttentrektocht te beginnen eerst lid te worden van de Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging (NKBV). Een lidmaatschap geeft korting op de overnachting voor hutten van bergsportverenigingen die zijn aangesloten bij de U.I.A.A (zie hierboven).
Je kunt je bij de NKBV tevens een betrouwbare en uitgebreide bergsportverzekering afsluiten. Niet alle standaard reisverzekeringen dekken namelijk bergsport.

De prijzen voor een lidmaatschap van de NKBV zien er voor 2017 als volgt uit:

* Jeugdhoofdlid: 0 t/m 17 jaar € 17,50
* Juniorlid: 18 t/m 24 jaar € 48,50
* Hoofdlid: 18 t/ 64 jaar € 52,-
* Seniorlid: 65 jaar en ouder € 52,-
* Jeugdgezinslid: 0 t/m 17 jaar € 17,50
* Gezinslid: 18 jaar en ouder € 43,50

De nationale bergsportverenigingen en hun hutten

Handige weetjes voor als je een overnachting in een berghut of een huttentocht plant:

– Als je voor proviand afhankelijk bent van de berghut, controleer dan tijdens je voorbereiding of de hutten op je route bemand zijn. In bemande hutten kun je ook eten. Bij een verblijf in een onbemande hut zul je je eigen eten en drinken moeten meenemen en verwarmen.

– Sommige hutten hebben een ‘kookhoek’. Hier kun je eventueel zelf meegebracht proviand bereiden i.p.v. gebruik te maken van het ‘restaurant’. Zeker in Oostenrijk en Duitsland wordt dit ‘gebruik’ steeds minder. Huttenwaarden zijn er ook niet altijd blij mee; het scheelt immers inkomsten. Ze verdienen namelijk niets aan de overnachting (dat geld vloeit in de kas van de alpenvereniging), maar wél aan de inwendige verzorging van de gasten….
Soms wordt er een kleine vergoeding gevraagd voor het gebruik van gas, pannen, water etc.

– Er wordt in de berghutten heel zuinig met energie omgesprongen, sommige hebben een eigen generator of werken met zonne-energie. Als gast word je geacht hier rekening mee te houden. Mochten er douches aanwezig zijn, dan wordt hier vaak een vergoeding voor gevraagd (van 1 tot 3 euro). Het licht in de hut gaat pas op laatste moment aan en op tijd weer uit.

– Al het afval dat je zelf creëert, dien je ook zelf van de berg mee te nemen (en dus niet in de hut achter te laten). Het is voor de hut een grote kostenpost om afval etc. te verwerken of naar beneden te krijgen, dus als gast ben je hier mede verantwoordelijk voor. Dat is ook de reden dat je in hutten bijna nooit afvalemmers aantreft; je eigen vuil achterlaten is not done.

– Trek zodra je op de hut arriveert droge kleding aan en hang je kleding bij droog weer buiten te drogen en te luchten. Dan heb je de volgende ochtend droge en ‘schone’ kleding en hoef je natte shirt en broek ‘s nachts niet uit te hangen. Wat door een gebrek aan waslijnen en ruimte vaak erg lastig is.
Haal je kleding wel op tijd binnen, want zodra de zon in de bergen verdwijnt wordt het snel klam. Steeds vaker hebben hutten een zogenaamd Trockenraum of droogruimte. Hier kun je natte schoenen te drogen zetten en soms hangen er waslijnen om kleding uit te hangen.

– In steeds meer hutten in de Alpen kun je betalen met een bank- of creditcard. Zelfs afrekenen met je mobiele telefoon is soms al mogelijk! Check de site van de berghutten of dit inderdaad klopt en neem altijd een redelijke hoeveelheid contant geld mee. Bij een reservering vooraf wordt soms gevraagd alvast een bedrag over te maken.

– Meer lezen over het reilen en zeilen in hutten. Dit Duitstalige artikel is aan te bevelen.

Delen

Waardering
40424
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

7 reacties op “De berghut: wat en hoe?

  1. Hallo Roel , ik zou graag met mijn vrouw en 4kinderen n week verblijven in n hut! Leeftijd 7 tot 13 jaar! Vorig jaar dagjestochten gemaakt en goed bevallen! Kun jij mij adviseren. In n relatief makkelijke weektocht. ? Gr Willem

    1. Beste Willem,

      Een week in één hut? Dat is vrij ongebruikelijk. En kostbaar….Meestal maak je een rondtocht waarbij je één of hooguit twee nachten in een hut verblijft en dan weer doorgaat. Maar misschien kun je je vraag wat specifieker maken. Wanneer wil je vertrekken en aan welk land of gebied zat je te denken? En hoe ervaren ben je? En je kinderen? Hoor het graag, dan kan ik je wel een aantal suggesties aandragen.

  2. Beste Mic,

    ik wil met mijn dochters van 14 en 17 jr oud een hutten tocht lopen in Oostenrijk eind april 201. nu hoorde ik dat er niet veel hutten open zijn.
    Waar ka ik informatie krijgen welke hutten wel in april geopend zijn.

    Met vriendelijke groet,
    Rene

    1. Beste Rene,

      Allereerst: wat een geweldig idee om met je dochters van 14 en 17 op pad te gaan.
      De kans dat Oostenrijkse berghutten in de hoger (!) gelegen berggebieden zijn geopend in april, is echter zeer klein. Dat heeft ook een voor de hand liggende reden: ze zijn (in de meeste gevallen) nog onbereikbaar door de sneeuw. Bovendien is de kans op slecht weer in de bergen nog groot in die periode. Als het regent, valt de neerslag op grote hoogte in de vorm van sneeuw. Voor hutten is het dus helemaal niet interessant om open te zijn; er komt gewoon niemand. Bovendien zou een overnachting door de hoge stookkosten onbetaalbaar worden.
      Huttenwaarden (of waardinnen) werken buiten het hoogseizoen dan ook vaak gewoon in het dal. Uiteindelijk moet ook in de winter de schoorsteen blijven roken. Ergens in mei gaan ze langzamerhand het lange zomerseizoen weer opstarten en (afhankelijk per hut) begint het seizoen dan half juni en eindigt ergens half of eind september. Het hoogseizoen betekent maandenlang letterlijk dag en nacht werken, zeven dagen in de week. Op de laatste dag van het seizoen sluiten veel waarden met een zucht van verlichting de deuren van de hut om een maand of acht later weer met volle energie aan het werk te gaan. Die maanden ‘rust’ hebben ze keihard nodig!
      Op de sites van de Alpenverenigingen (zie het artikel) vind je een overzicht van de aangesloten hutten en de dag dat ze open gaan. Je zult dan snel zien dat april geen optie is voor een huttentrektocht in de hogere delen van Oostenrijk.
      Maar…Oostenrijk kent ook berggebieden die minder hoog zijn en waar je óók schitterend kunt wandelen. Hutten in dat soort gebieden gaan veel eerder in het seizoen open of zijn zelfs het hele jaar door ‘bewirtschaftet’. Dat zou een mooi alternatief kunnen zijn. Of zoek anders naar een ander (warm) wandelland en maak gebruik van hotels en pensions. Dat vinden je dochters van 14 en 17 ongetwijfeld ook leuk. Bovendien kunnen ze in de zomer dan nóg een keer met jou weg. Lucky you.

  3. Beste Mic,

    Honden worden lang niet altijd toegelaten in hutten, zeker niet in de slaapruimte. Je zult per hut moeten uitzoeken of een hond wel of niet wordt toegelaten. Dat kan door op de website van de betreffende hut te kijken of de huttenwaard een mail te sturen. Mocht het wel lukken, dan zal hij (of zij) in ieder geval ‘s nachts in een aparte ruimte moeten slapen en verblijven.

    Groet,

    Roel van den Eijnde

    1. In Slovenië mag een hond niet de hut in. Die moeten buiten slapen, of in de hal als die er is. Niet leek hut heeft een hal. En de temperatuur in de nacht wordt vaak nul graden als je boven de boomgrens bent. Boven de boomgrens is in SLovenie een kwelling voor honden, die halen hun poten open aan de scherpe Kaarststenen, die liggen ook los en rollen. In het TRiglav National park zijn loslopende honden niet toegestaan, er zijn beren. Als een hond een beer stelt, loopt het vaak slecht af, voor hond en mens. Ik weet niet hoe het in de erst van de Alpen is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *