De Harzer Hexenstieg: wandelroute in de Harz

Ooit stond de Harz voor mijnbouw en hekserij. De kompels zijn verdwenen, in tegenstelling tot de heksen, die zelfs hun naam gaven aan één van de mooiste Duitse wandelroutes: de Harzer Hexenstieg.

lijn-1px

Georganiseerde wandelreizen van SNP

redactie_oppad_100pxHeb je na het lezen van onderstaande informatie zin gekregen om naar de Harz op vakantie te gaan, maar lukt het door drukte niet om alles zelf te regelen? Dan kan Op Pad de georganiseerde reizen van SNP Natuurreizen naar de Harz van harte aanbevelen. Op de website van SNP vind je alle informatie over deze reizen, zoals beschikbare vertrekdata en prijzen. Kijk op snp.nllijn-1px

Het gebied: de Harz

De Harz (‘bergwoud’) is het noordelijkste middelgebergte van Duitsland en strekt zich uit over de bondsstaten Niedersachsen, Sachsen-Anhalt en Thüringen. Het noordwestelijke deel, de Oberharz, bestaat vooral uit naaldwoud en omvat de hoogste toppen van de Harz, waaronder de Brocken (1.142 m). De Unterharz in het oosten haalt hoogten tot ca. 400 m en wordt gekenmerkt door landbouwgebieden en gemengd bos. Rond 10 % van de Harz is vandaag beschermd binnen het Nationalpark Harz (24.703 ha), dat in 2006 ontstond door de fusie van het Nationalpark Hochharz (Sachsen-Anhalt, 8.900 ha, opgericht in 1990) en het Nationalpark Harz (Niedersachsen, 15.800 ha, ingehuldigd in 1994). Het nationale park bestaat voor 96% uit sparren- en beukenwouden, voor het overige uit hoogveengebieden en granietrotsen.

Een van de grote verdiensten ervan is de herintegratie van de lynx, die 200 jaar geleden in de Harz werd uitgeroeid en in 2000 met succes werd uitgezet. Verschillende meerdaagse wandelroutes doorkruisen de Harz. De Harzer-Hexen-Stieg is de bekendste. Een mooi alternatief is de Selketal-Stieg (72 km), die in 3-4 dagen door de Ostharz van Quedlinburg naar Stiege leidt.

Cultuur in de Harz

Een vaak terugkerend probleem waarmee mijnwerkers in de Oberharz vroeger werden geconfronteerd, was insijpelend water. Om dit probleem op te lossen, werd daarom… water naar de mijnen geleid. Water was immers ook een onontbeerlijke energiebron voor de waterraderen waarmee erts en water uit de mijn naar boven werden gebracht. Om te beantwoorden aan de groeiende energiehonger van de mijnen werd in de Oberharz tussen de 16de en de 19de eeuw een uitgestrekt netwerk van kanalen en stuwmeertjes aangelegd. Het Oberharzer Wasserregal omvatte ruim 120 stuwmeertjes, 500 kilometer kanalen en 30 kilometer onderaardse waterlopen. Zo’n 65 meertjes, 70 kilometer kanalen en 20 kilometer onderaardse waterlopen bleven tot op heden bewaard, naast enkele bijzondere constructies zoals de Sperberhaier Damm (1732-1734), een 900 meter lang en 16 meter hoog aquaduct. Het Oberharzer Wasserregal valt sinds
1978 onder monumentenzorg en werd in 2010 door de Unesco op de Werelderfgoedlijst gezet. Meer onder www.harzwasserwerke.de.

Wandelen_Harzer_Hexenstieg_Harz-Park_02

De wandelroute: Harzer-Hexenstieg

De Harzer-Hexen-Stieg voert in oost-westrichting dwars door de Harz, van Osterode in de Westharz via de Brocken tot Thale aan de oostrand van de Nordharz. De 97 km lange route bestaat uit 5-6 etappes en werd in 2008 verkozen tot Duitslands mooiste wandelroute.

Zwaarte en moeilijkheidsgraad van de Harzer-Hexen-Stieg

De etappes zijn vrij eenvoudig. De hoogteverschillen zijn meestal gering, de stijgingen moderaat. De tocht voert over goede paden en boswegen. De klim naar Torfhaus (Magdeburger Weg) en het traject door de Bodeschlucht vormen een kleine uitdaging voor hoogtevreeslijders.

Navigeren op de wandelroute

Een goede wandelkaart volstaat om het noorden niet te verliezen. De route is immers uitstekend gemarkeerd met borden (een witte heks met bezem op een groene achtergrond). Daarnaast zijn op regelmatige afstanden witte heksen (‘Beruhigungshexen’) op de bomen geschilderd: sober maar efficiënt.

Beste seizoen om te wandelen in de Harz

Ideaal is de periode van mei tot oktober. Vooral op mooie zomerdagen heerst op de Brocken echter een enorme drukte. Tijdens lange weekends is tijdig reserveren aangewezen, aangezien dan vaak heel wat groepen op de Harzer-Hexen-Stieg onderweg zijn. Bijzonder mooi is een tocht door de Harz in oktober, wanneer de loofbossen hun gouden jas aantrekken. In de lente (dooi van de sneeuw in de Oberharz) is het traject door de Bodeschlucht spectaculairst. ‘s Winters komen sneeuwschoenwandelaars op de Harzer-Hexen-Stieg aan hun trekken.

Vervoer naar de Harz

  • Trein: Utrecht – Osterode ca. 6,5 uur, ca. 75 €; Utrecht – Thale: ca. 7,5 uur, ca. 98 €. Meer onder www.db.de. Reserveren kan bijvoorbeeld via www.treinreiswinkel.nl.
  • Auto: De afstand van Utrecht naar Osterode am Harz bedraagt 453 km. Rijd met de auto vanuit Utrecht via Osnabrück tot Hannover, volg de A7 zuidwaarts tot de afrit Seesen en dan de B243 tot Osterode.

Vervoer ter plekke

  • Trein: Thale – Osterode: ca. 3 uur, ca. 26 €. Meer onder www.db.de.
  • Smalspoorlijn: De nostalgische stoomtreinen van de ‘Harzer Schmalspurbahnen’ (HSB) rijden dagelijks tussen de Brocken en Drei Annen Hohne (aansluiting naar Wernigerode en Nordhausen). De treinen overbruggen het traject Drei Annen Hohne – Brocken (19 km, hoogteverschil 585 m) in ca. 50 min. Meer onder www.hsb-wr.de.
  • Bus: De dorpen en talloze andere punten langsheen de Harzer-Hexen-Stieg zijn aangesloten op het busnet. Op de officiële wandelkaart van de Harzer-Hexen-Stieg (zie verder) zijn de bushalteplaatsen (incl. buslijnnummer) aangeduid. Consulteervoor busverbindingen in Niedersachsen de website www.efa.de. Info over het busnetwerk in Sachsen-Anhalt biedt de website www.insa.de.

Wandelen_Harzer_Hexenstieg_De-Bode

Georganiseerd over de Harzer Hexenstieg

De Harzer-Hexen-Stieg wordt ook als arrangement aangeboden, d.w.z. inclusief hotels, vervoer van bagage en vervoer terug naar het startpunt:

Wandern im Harz
Unter den Linden 22
D-38667 Bad Harzburg,
tel. +49 (0)53 22-55 96 03
www.wandern-im-harz.de

Overnachten in de Harz

Hotel zum Röddenberg
Steiler Ackerweg 6
D-37520 Osterode,
tel. +49 (0)55 22-90 54-0
www.hotel-zum-roeddenberg.de
Gemoedelijk hotel in een rustige wijk net buiten het historische centrum van Osterode.

Landhaus am Kunstberg
Bergmannsstieg 5
D-38707 Altenau,
tel. +49 (0)53 28-2 55
www.landhaus-am-kunstberg.de
Zeer rustig gelegen aan de rand van het dorp, op een paar minuten van de HarzerHexen-Stieg. Met indoorzwembad en whirlpool.

Harz-Autel
Nordhäuser Straße 3
D-38667 Bad Harzburg,
tel. +49 (0)53 22-9 66 77
www.harz-autel.de
Aan de rand van het bos gelegen hotel met mooi ingerichte kamers, eveneens met indoorzwembad en sauna – niet verkeerd na een pittige wandeldag.

Hotel ‘Grüne Tanne’
Mandelholz 1
D-38875 Mandelholz/Elend,
tel. +49 (0)3 94 54-46-0
www.mandelholz.com
Sfeervol etablissement aan de rand van het bos. Prima spijskaart met wisselende gerechten volgens de seizoenen.

Hotel Bodeblick
An der Halde 1
D-38889 Treseburg,
tel. +49 (0)3 94 56-5 61-0
www.hotel-bodeblick-treseburg.de
Dit fraaie kasteeltje in Franse stijl van 1890 scoort alleen al met zijn heerlijk rustige ligging aan de Bode. Comfortabele kamers. Rustiek restaurant met regionale spijskaart.

Wandelen_Harzer_Hexenstieg_Dammhaus

Eten en drinken onderweg

In de meeste dorpen langs de Harzer-Hexen-Stieg is een winkel en/of een Gaststätte waar je een hapje kunt eten.

Restauranttip: Kaminrestaurant ‘Zur kleinen Oker’.
Aan de gevel bungelen levensgrote poppen van een heks en een duivel. Boven de tapkast prijkt een hele reeks fraaie houten beelden met levendige uitdrukkingen: we herkennen de Gepensioneerdenbank (twee ondeugend grijnzende oude mannetjes), de Stroper (kijkt nerveus achterom), de Houthakker enz. Een knappend haardvuur en de gebruikelijke geweien aan de muur zorgen voor een behaaglijk, rustiek sfeertje. Aan het fornuis staan de bekroonde koks Helmut en Renate Evers. De sterk regionaal getinte spijskaart haalt inspiratie uit het mijnbouwverleden (o.a. Bergmanns Zechenschmaus), de bosbouw (bijvoorbeeld Altenauer Holzfällerpfanne) en de heksen (Scheiterhaufen). Niet te versmaden: de Dracula, een verraderlijk bessenlikeurtje, dat wordt geserveerd in een reageerbuis.

Kaminrestaurant ‘Zur kleinen Oker’, Helmut Evers,
Kleine Oker 34
D-38707 Altenau
+49 (0)53 28-5 84
www.kaminrestaurant.de

Wandelen_Harzer_Hexenstieg_Brocken

Dag tot dag routebeschrijving

Dag 1: Osterode – Polsterberg. 15 km, ca. 5 uur, +470/-100 m.

De tocht begint met een lange, matig steile klim over brede boswegen naar de waterscheiding van de Innerste en de Söse. Leuke bospaadjes voeren over de Clausthaler Hochfläche langs een netwerk van stuwmeertjes en kanaaltjes, die aan het mijnbouwverleden van de Harz herinneren. Transport (shuttle hotel) van Polsterberg naar Altenau.

Dag 2: Polsterberg – Torfhaus, 16 km, ca. 5 uur, +240/-60 m.

Ook deze etappe verloopt grotendeels over aardige bospaden langs klaterende kanaaltjes. Een bijzonderheid is de Sperberhaier Damm (aquaduct). Naar het einde toe volgt een venijnige klim langs een smal bospad (Magdeburger Weg) in steil terrein.

Dag 3: Torfhaus – Brocken _ Mandelholz, 25 km, ca. 8 uur, +380/-700 m.
Dit lange deelstuk ligt bijna volledig binnen het Nationalpark Harz. Een afwisselend traject langs fraaie hoogveengebieden, wilde oerbossen, resten van het IJzeren Gordijn (de betonnen Kolonnenweg). Het laatste gedeelte voert langs het tracé van de Brockenbahn (nostalgische stoomtrein) naar de top van de Brocken. Op dit traject heerst vaak grote drukte. De rust keert terug tijdens de lange afdaling over brede bospaden naar Mandelholz. Tip: Deze etappe kan (bijvoorbeeld bij slecht weer) met de helft worden ingekort door vanaf de Brocken de stoomtrein naar Drei Annen Hohne te nemen. Duur: ca. 50 min., € 17.

Dag 4: Mandelholz _ Neuwerk, 18 km, ca. 6 uur, +100/-200 m.
Deze gemakkelijke etappe voert langs brede boswegen door de vallei van de Bode naar het mooie vakwerkdorpje Neuwerk. Tip: Neem bij voldoende tijd in Rübeland een kijkje in een van de plaatselijke druipsteengrotten! In de Baumannshöhle worden al sinds 1646 rondleidingen doorgevoerd. De niet minder boeiende Hermannshöhle werd in 1866 bij wegenwerken toevallig ontdekt. Meer informatie op de website www.harzer-hoehlen.de

Dag 5: Neuwerk – Treseburg, 15 km, ca. 4 uur, +120/-220 m.
Deze leuke route door de vallei van de Bode biedt onder meer fraaie doorkijkjes op een grillig gevormd stuwmeer (Talsperre Wendefurth).

Dag 6: Treseburg  – Thale, 12 km, ca. 3,5 uur, +50/-150 m.
Een prachtige afsluiter: het pad door de Bodeschlucht, een nauw kloofdal, is het mooiste deel van de hele tocht! In de lente (dooiperiode) is het traject nog indrukwekkender.

Varianten

Variant ‘Brockenumgehung’: deze variant voert van Torfhaus niet over maar rond het Brockenmassief. De markeringen leiden eerst pal zuidwaarts naar het vroegere mijnstadje St. Andreasberg en dan via Braunlage en Elend oostwaarts. Ter hoogte van de Rastplatz Steinbachtal (ca. 500 m ten noorden van Neuehütte) sluit de route weer aan op de Harzer-HexenStieg. Deze variant is iets gemakkelijker, omdat de klim naar de top van de Brocken wordt vermeden, maar zo’n 10 km langer. Een cultureel hoogtepunt is een bezoek aan het voormalige mijnstadje St. Andreasberg (Schaubergwerk Grube Samson, Grube Catharina Neufang). Zuidroute via Hasselfelde Deze 8 km langere variante voert zonder noemenswaardige hoogteverschillen vanaf Königshütte zuidoostwaarts naar Hasselfelde en vervolgens noordoostwaarts naar het Bodetal (steile afdaling), waar ten noorden van Altenbrak de hoofdroute weer bereikt wordt. Dit traject is interessant voor wie meer inzicht wil krijgen in de historisch belangrijke houtskoolwinning (museum Harzköhlerei Stemberghaus, Köhlerlehrpfad).

Wandelen_Harzer_Hexenstieg_02

Kaarten

  • KartoGuide Harzer Hexen-Stieg, 1:30.000, uitg. Harzer Verkehrsverband & Harzklub e.V., € 6,80. De officiële kaart van de Harzer-Hexen-Stieg bevat een pak nuttige informatie, zoals bushalteplaatsen met het nummer van de buslijnen. Bij de kaart hoort ook een gidsje met een beknopte routebeschrijving.
  • Wanderkarte Harzer Hexen-Stieg, 1:25.000, uitg. Publicpress, € 4,95. Ongewoon formaat en iets minder nauwkeurig, maar wél handig bij regen. Door een speciale behandeling van het oppervlak is de kaart weervast en scheurvrij.
  • Kompass Wanderkarte 798, Westharz, 1:50.000, 8,95 Prima wandelkaart met ingetekende wandelroutes.
  • Kompass Wanderkarte 799, Ostharz, 1:50.000, 8,95, Prima wandelkaart met ingetekende wandelroutes.
  • Kompass Wanderkarte 452, Mittlerer Harz, 1:50.000.

Wandelgidsen

  • Harzer Hexen Stieg, Kompass Wanderfuhrer 1047, € 15,95 (2009). Routebeschrijving, kaarten, hoogteprofielen, accommodatie onderweg en andere praktische info (incl. alternatief deeltraject) in handzaam gidsje met spiraalband. In deze gids wordt de route beschreven van oost naar west en dus van Thale naar Osterode.
  • Harz; Hexenstieg, Outdoor Handbuch Band 163 Conrad Stein, € 9,90. Gedetailleerde routebeschrijving van west naar oost Osterode-Thale, en een alternatief deeltraject, incl. praktische info, accommodatie en (beperkt) kaartmateriaal.
  • Harzer-Hexen-Stieg, Freizeit- und Wanderführer, uitg. Kartographische Kommunale Verlagsgesellschaft, € 4,50. Duitstalig.
  • Hikeline Fernwanderweg Harzer-Hexen-Stieg: Quer durch den Harz und über den Brocken, uitg. Esterbauer Verlag, € 12,90. Wandelgids en -kaart 1:35.000. Duitstalig.
  • ANWB Wandelgids Harz, € 12,50. Uit het Duits vertaalde gids met een beschrijving van 35 hele en halve dagtochten in de Harz.
  • DuMont Aktiv. Wandern im Harz, € 12,-. Beschrijving van 35 dagtochten in de Harz. Duitstalig.
  • Rohter Wanderfuhrer Harz, 50 dagwandelingen in de Harz, (2008) 13,75 euro.

Reisgidsen

  • ANWB Goud Oost-Duitsland & Harz, € 18,95. Uitgebreide gebieds- en plaatsbeschrijvingen, veel aandacht voor cultuur en natuur.
  • DuMont Reise-Taschenbuch Harz. met Halberstadt en Mansfelder Land, € 12. Compacte gids met beknopte achtergrondinformatie over plaatsen, bezienswaardigheden en landschappen. Duitstalig.
  • Harz, Marco Polo, handzaam Duitstalig reisgidsje met algemene info en bezienswaardigheden met autokaart en stadsplattegrondjes van aantal bel. stadjes in Harz (2008), € 11,75.

Downloads


Gerelateerd

Delen

Waardering
2683
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

Reacties (1)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *