icon-mouse icon-mountain icon-facebook icon-instagram icon-pinterest icon-twitter icon-youtube icon-close icon-zoek icon-triangle-left icon-triangle-right
Image
Engeland fietsroutes
Landeninformatie

Fietsen in Engeland en Wales

  • 04 juli 2014
  • Door: Kees Swart
  • Fotografie: Kees Swart, Marjolein van Rotterdam e.a.

Een verscheidenheid aan fietsroutes en landschappen, en bovendien makkelijk bereikbaar. Dat zijn slechts enkele redenen om te kiezen voor een fietsvakantie in Engeland. Door de komst van een fietsnetwerk van bewegwijzerde routes is het fietsen niet alleen veel veiliger maar ook leuker geworden. Op Pad zet alle informatie die je nodig hebt voor een fietsvakantie in Engeland en Wales op een rij.

Engeland fietsland

Weinig landen hebben zo'n lange fietsgeschiedenis als Groot-Brittannië. Uitvinder James Starling bouwde in 1867 het allereerste type fiets waarmee flinke afstanden afgelegd konden worden. Jaren later vroeg de Schotse dierenarts John Boyd Dunlop patent aan op de opblaasbare rubberband, die hij had ontworpen voor de driewieler van zijn zoontje. Ondanks dat de basis voor de moderne fiets in Groot-Brittannië werd gelegd, is fietsen er nog altijd minder ingeburgerd dan in veel andere West-Europese landen. Sinds enkele jaren is de fiets terug van weggeweest. In het kader van gezond leven is het vervoermiddel zelfs hip geworden. 

Image
Engeland fietser

Fietsen in het Britse verkeer

De belangrijkste afwijkende verkeersregel op de Britse Eilanden is dat je links moet rijden. Anders dan in de meeste Europese landen heeft verkeer dat van rechts komt, hier geen voorrang. Op Britse wegen wordt vrijwel overal met verfstrepen aangegeven wie er voorrang heeft. Er zijn veel gemengde paden (fietsers en voetgangers). Voetgangers hebben hier voorrang op fietsers. Wees alert op loslopende kinderen en honden. Heb geduld en bel bijtijds. Wie gebruik maakt van een achteruitkijkspiegeltje aan het stuur, doet er goed aan deze naar de rechterkant van het stuur te verplaatsen.

Het dragen van een fietshelm is in Groot-Brittannië alleen verplicht voor kinderen tot twaalf jaar, maar ook het overgrote deel van de volwassen fietsers draagt een fietshelm. Britse automobilisten zijn namelijk veel minder gewend aan fietsers dan Nederlandse. Een Brit verwacht geen fietsen. Zorg daarom dat je uitstekend zichtbaar bent. Draag geen donkere kleding en fiets op dezelfde plek waar een auto zou rijden: niet helemaal aan de kant, maar minstens een meter van de wegrand af. Dit dwingt auto's om vaart te minderen op smalle wegen. Ga pas opzij wanneer het veilig is om gepasseerd te worden. Wacht bijvoorbeeld tot zich een uitwijkplaats aandient.

Ook goede remmen zijn onmisbaar. Veel Britse binnenwegen zijn smal, bochtig en onoverzichtelijk door heggen en struiken. Afdalen met hoge snelheid is beslist af te raden, vanwege dat slechte zicht. Ook een bergverzet kan handig zijn, de Britse heuvels zijn vaak pittige kuitenbijters.

Image
Engeland lange afstand fietspaden

National Cycle Network

Het National Cycle Network is een netwerk van bewegwijzerde fietsroutes in onder andere Engeland en Wales. Dit netwerk is een initiatief van Sustrans, een non-profit organisatie die is opgericht om het ongebreidelde gebruik van de auto aan banden te leggen en duurzaam transport - zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer - aantrekkelijker te maken. De eerste autovrije fietsroute in Engeland werd in 1986 voltooid. Deze was 24 kilometer lang en door Sustrans aangelegd over een voormalige spoorlijn tussen Bristol en Bath. Meer routes volgden en in 2000 kon het National Cycle Network, dat toen 8.000 kilometer lang was, officieel geopend worden. Inmiddels heeft dit netwerk een totale lengte van meer dan 20.000  kilometer en is het ook steeds bruikbaarder voor fietsvakanties geworden. Het National Cycle Network bestaat maar voor een deel uit echte fietspaden. Ze lopen vaak over voormalige spoorlijnen of langs kanalen. Zo'n 70 procent van het netwerk maakt gebruik van rustige wegen op het platteland en verkeersluwe zones in de steden.

Enkel landelijke fietsroutes in Engeland

  • NCN 1: van Dover naar Shetland, langs de oostkust van Engeland en Schotland via Londen, Edinburgh en de Orkney eilanden. Deze fietsroute valt samen met het Britse deel van de North Sea Cycle Route.
  • NCN 2: van Dover naar Cornwall, langs de zuidkust. Van deze route ontbreken nog enkele stukken.
  • NCN 3: van Bristol naar Land's End.
  • NCN 4: van Londen naar St. Davids in Wales, via Reading, Bath, Bristol en Swansea. Deze route sluit aan op de veerboot van Pembroke naar Rosslare in Ierland.
  • NCN 5: van Reading naar Holyhead, via Birmingham en de noordkust van Wales. Deze route sluit aan op de veerboot naar Dublin.
  • NCN 6: van Windsor (bij Londen) naar het lake District, via Derby. Van deze route ontbreken nog enkele stukken.
  • NCN 7: van Sunderland aan de Noordzee naar Inverness via Carlisle en Glasgow.
  • NCN 8: van Cardiff naar Holyhead door het hart van Wales.
  • NCN 9: Van Belfast naar Newry. In de toekomst wordt deze doorgetrokken naar Dublin.
  • NCN 10: van Cockermouth bij het Lake District naar North Shields aan de Noordzee.

Naast deze landelijke routes bestaat het National Cycle network uit tientallen regionale routes.

Niet alle fietsroutes in Engeland en Wales zijn even geschikt voor bepakte fietsen. Bij Sustrans heeft jarenlang de nadruk gelegen op uitbreiding en niet op de kwaliteit van de fietsroutes. Het wegdek varieert van perfect tot erbarmelijk. Comfortabele asfaltpaden kunnen abrupt overgaan in steile grind- en modderpaden, die alleen geschikt zijn voor mountainbikes. Berucht zijn ook de vele hekjes die bedoeld zijn om motoren tegen te houden, maar ook voor fietsen met bepakking of een breed stuur hinderlijke barrières zijn. Deze obstakels zijn niet aangebracht door Sustrans, maar door de lokale autoriteiten die de fietsroutes beheren. Rariteiten op Britse fietspaden zijn een geliefd item geworden op de website van de Warrington Cycle Campaign. Elke maand wordt een dubieuze situatie in beeld gebracht en voorzien van een heerlijk Engels commentaar. Er bestaat nog geen goed overzicht van de begaanbaarheid van Britse fietsroutes voor bepakte fietsers. Op het internet is wel veel bruikbare informatie van fietsers te vinden. Kies als zoekwoord 'cycle route' plus de naam van een plaats, en je krijgt in negen van de tien gevallen een indruk van de fietsroutes in een gebied en de kwaliteit ervan.

Papieren kaarten

Cyclecity Guides/Sustrans, schaal 1:110.000: dit zijn goede fietskaarten voor Zuid- en Midden-Engeland en Wales, maar nog niet verkrijgbaar voor Noord-Engeland en Schotland. Fietsroutenetwerk, hoogtelijnen en steile hellingen worden aangegeven. Ook diverse stadsplattegrondjes en informatie over cafés, winkels en fietsenmakers.

AA Road Map, schaal 1:200.000: redelijk gedetailleerde schaal zonder hoogtelijnen. Buiten de steden staan alle asfaltwegen erop, maar fietsroutes ontbreken. Dit is de beste papieren kaart voor gebieden waarvan nog geen fietskaarten verkrijgbaar zijn, zoals Noord-Engeland en Schotland.

Ordnance Survey Landranger, schaal 1:50.000: zeer gedetailleerde topografische kaarten met fietsroutes en hoogtelijnen. Nadeel van deze schaal is dat je voor een fietsvakantie erg veel kaarten nodig hebt.

Naast deze landdekkende kaarten zijn er aparte kaarten van diverse fietsroutes.

Fietsroute plannen

Handig bij het voorbereiden van een fietsroute door Engeland en Schotland is de site van Bikehike. Klik op course creator en selecteer als hoofdkaart OSMcycle voor een overzicht van fietsroutes. Wat deze site zo goed bruikbaar maakt, is de Ordnance Survey kaart rechtsboven in het scherm (de uitsnede hiervan zie je als een rechthoek in de grote kaart links), waarop bij voldoende inzoomen ook de Sustransroutes te zien zijn als groene stippen (rode stippen zijn wandelroutes). Op dit Ordnance Survey kaartje staan ook hoogtelijnen en krijg je een indruk van de befietsbaarheid (asfalt, gravel of wandelpad). Heb je met de course creator een route uitgetekend, dan kun je deze opslaan als gps-track. Een andere routeplanner is die van de Britse fietsersbond Cycling UK (voorheen CTC). Na het aanklikken van startpunt en eindbestemming verschijnen drie routevarianten: de kortste route, een stillere maar langere route en een compromis tussen deze  twee. Dit is een handige manier om snel een bruikbare fietsroute te vinden, maar lastige knelpunten en drukke wegen worden niet altijd vermeden.

Image
fietsen-lancashire-engeland-8
Image
fietsen-lancashire-engeland-9

Bed and Breakfast

In Engeland en Wales is een ruime keus aan overnachtingsadressen. Het begrip 'Bed and Breakfast' is hier ooit uitgevonden door particulieren, die één of meer kamers in hun woning aan gasten gingen verhuren als goedkoop alternatief voor hotels. Nog altijd zijn deze huizen goed herkenbaar aan het B&B-bord in de voortuin. In het hele land zijn duizenden B&B's te vinden, variërend van simpele rijtjeswoningen tot chique landhuizen. Inrichting en sfeer zijn in B&B's persoonlijker dan in de meeste hotels. Zoals de naam al belooft, kan er altijd ontbeten worden; meestal een uitgebreid warm ontbijt (English breakfast), al kan ook voor een eenvoudiger koud ontbijt (continental breakfast) gekozen worden. Net als in de meeste hotels is er in B&B's voor fietsen altijd wel een veilige plek beschikbaar in een achtertuin, schuur of bezemkast.

Hostel

Goedkoper dan een B&B is een hostel, waar in slaapzalen overnacht wordt. Er zijn jeugdherbergen van de Youth Hostel Assosiation  en onafhankelijke hostels en kampeerboerderijen 

Image
fietsen-lancashire-engeland-2

Campings

Campings zijn er in alle soorten en maten, variërend van luxe camperparadijzen tot een klein veldje achter een pub. Daarbij zijn ook heel wat campings waar alleen caravans worden toegelaten, waar kampeerders zelf een toilet mee moeten nemen of waar men zonder reservering niet welkom is, ook niet als fietser. Op privégrond mag met toestemming van de eigenaar wildgekampeerd worden, in natuurgebieden is dit niet toegestaan. De Camping & Caravanning Club heeft veel mooie terreinen, waar voor trekkerstentjes in principe altijd plek is. Deze club geeft korting voor houders van de Camping Card International (verkrijgbaar bij sommige kampeerclubs en de Fietsersbond; niet te verwarren met de Camping Key Europe van de ANWB, waar je in Groot-Brittannië niks aan hebt). Heel wat campings hebben ook een gereduceerd tarief voor fietsers en wandelaars, zeker buiten het hoogseizoen. Vraag hiernaar, want bij de receptie worden gasten zonder auto vaak niet herkend. Overigens betekent een bordje 'vol' voor een camping dat er geen plaats meer is voor gemotoriseerde kampeerders. Voor vakantiefietsers en backpackers valt er dan meestal nog wel een plekje te regelen. Hetzelfde geld voor de minimale verblijfsduur van twee of drie nachten, die op steeds meer campings in schoolvakanties en weekends wordt ingevoerd. Een campingbeheerder die voor rede vatbaar is, begrijpt dat zo'n regel onverenigbaar is met een fietsvakantie.

Uitgebreide informatie over zeer veel (maar niet alle) campings in Engeland en Wales te vinden is hier te vinden. Wie beschikt over gps, kan de exacte plek van duizenden campings downloaden als waypoint of point of interest (poi). Steeds meer overnachtingsadressen zien graag fietsers als gasten. De Britse fietsersbond Cycling UK (voorheen CTC) heeft al sinds de oprichting in 1878 een lijst van fietsvriendelijke adressen.

Met de fiets naar Engeland en Wales

De makkelijkste en comfortabelste manier om met een bepakte fiets in Engeland te komen, is per boot. Reserveren is niet verplicht, maar zeker voor de nachtboten wel aan te raden. De volgende veerdiensten zijn goed bereikbaar vanuit Nederland en België:

  1. IJmuiden - Newcastle. Deze boot vaart elke nacht. De aankomsthaven ligt circa 15 kilometer van het centrum van Newcastle. Deze stad heeft uitstekende treinverbindingen met Edinburgh en Glasgow. Hou wel een ruime marge aan tussen aankomst van de boot en vertrek van een geboekte trein uit Newcastle. Ontscheping, grenscontrole en het fietstochtje naar Newcastle kan bij elkaar 2 uur duren.
  2. Rotterdam Europoort - Hull. Deze boot vaart elke nacht. De aankomsthaven is 6 kilometer ten oosten van het centrum van Hull. Hull heeft een goede treinverbinding met Noord-Wales (met een overstap in Manchester).
  3. Zeebrugge - Hull. Ook deze boot vaart elke nacht.
  4. Hoek van Holland - Harwich. Dagboot en nachtboot. Zowel in Hoek van Holland als in Harwich is een treinstation naast de veerhaven.
  5. Duinkerke - Dover. Dag en nacht om de 2 uur, de overtocht duurt 2 uur. De vertrekhaven ligt 16 km ten westen van Duinkerke, de aankomsthaven ligt aan de rand van Dover.
  6. Calais - Dover. Dag en nacht 1 à 2 maal per uur, de overtocht duurt anderhalf uur. Zowel in Calais als Dover ligt het treinstation een paar kilometer van de veerhaven.

Kanaaltunnel met fiets

Wie via de Kanaaltunnel wil reizen, kan op drie manieren een fiets meenemen. Hiervoor moet altijd gereserveerd worden:

  • In de eigen auto op de shuttle trein naar Folkestone.
  • Tweemaal per dag in een fietsbusje op de shuttletrein naar Folkestone
  • In de snelle Eurostar trein van Brussel naar Londen.
Image
fietsen-lancashire-engeland-10

De fiets mee in de trein door Engeland en Wales

Er zijn talloze spoorwegmaatschappijen in Groot-Brittannië, allemaal met eigen regels en variabele tarieven en dienstregelingen. Fietsen kunnen in het algemeen gratis meegenomen worden in de treinen. Op de meeste lange trajecten moet daarvoor wel plaats gereserveerd worden. De Treinreiswinkel verkoopt open retourtickets waarmee je in elke trein naar je bestemming kunt reizen. Deze zijn niet goedkoop, maar dwingen je niet van te voren vast te leggen met welke trein je wilt reizen. Nog meer vrijheid biedt de Britrail Flexipass, waarmee binnen een maand op twee of meer dagen onbeperkt gereisd kan worden. Op het internet zijn met enig speurwerk veel goedkopere tickets te vinden, maar die zijn alleen geldig in de geboekte treinen. Hieronder is te lezen hoe dit boekproces werkt, met als voorbeeld een trein van Harwich naar Cardiff. Alle regels voor het vervoeren van fietsen in Britse treinen zijn ook online te vinden door te Googelen op 'Cycling by Train'.

Tip: op het wereldfietserforum zijn tal van tips en adviezen van vakantiefietsers te vinden over Britse treinen.

Wie vanaf Harwich of Dover met de fiets in de trein naar een ander deel van Engeland wil reizen, zal meestal via Londen moeten reizen. In de volgende gevallen kan Londen omzeild worden:

  1. Van Harwich naar Cambridge (en verder). Van Harwich kan rechtstreeks, of met een overstap in Manningtree, naar Cambridge worden gereisd. Online kan zo'n reis bij de Britse Spoorwegen geboekt worden door in de rechterkantlijn onder 'journey' niets in te vullen maar onder de zoekvelden op 'more options' te klikken. Vul bij 'Avoid' in: 'London'.
  2. Van Dover langs de Engelse zuidkust. Ook vanaf Dover kun je buiten Londen om naar diverse plaatsen in Zuid-Engeland reizen door in Ashford over te stappen op een trein naar Brighton of Tonbridge. Vandaar kun je verder reizen naar bijvoorbeeld Portsmouth of Southampton. Sneller is het niet, maar wel goedkoper dan via Londen reizen.

Fietsen door Londen

Wie wel via Londen reist, moet rekening houden met beperkingen in de ochtend- en avondspits. In treinen die 's ochtends tussen 7:00 en 10:00 uur in Londen arriveren en in treinen die 's middags en 's avonds tussen 16:30 en 18:30 uur uit Londen vertrekken, mogen meestal geen fietsen meegenomen worden. Een uitzondering hierop zijn intercitytreinen met gereserveerde fietsplekken. Van Liverpool Street Station (waar de treinen uit Harwich aankomen) zal soms naar Paddington Station (waar treinen naar West-Engeland en Wales vertrekken) of Waterloo Station (waar treinen naar Zuid- en Zuidwest-Engeland vertrekken) gefietst moeten worden. Voor veilige fietsroutes tussen deze Londense stations zijn gps-tracks beschikbaar.