icon-mouse icon-mountain icon-facebook icon-instagram icon-pinterest icon-twitter icon-youtube icon-close icon-zoek icon-triangle-left icon-triangle-right
Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije
Reisverhaal

Bergwandelen in de Slowaakse Hoge Tatra

  • 01 april 2011
  • Door: Harry van Doorn
  • Fotografie: Jochem Gugelot

De Hoge Tatra in Slowakije is misschien wel het meeste toegankelijke hooggebergte in Europa. Je kunt er prima bergwandelen met duidelijke paden en goed uitgeruste berghutten. Nee, eenzaam hoef je hier nooit te zijn.

Korte feiten

Over bergwandelen in de Hoge Tatra

  • Het gebied: De Vysoké Tatry en Belianske Tatry in het Slowaakse nationaal park Hoge Tatra, een klein alpien bergmassief op de grens van Slowakije en Polen.
  • De tochten: Twee dagtochten in de Hoge Tatra, een halve dagtocht in de Belianske Tatry én een bezoek (met kabelbaan) aan de Lomnický štít (hoogste piek).
  • Zwaarte/moeilijkheidsgraad: Eenvoudig tot middelzwaar dankzij uitstekend gemarkeerde paden en berghutten die van alle gemakken zijn voorzien. Bij overvloedige regen veranderen sommige paden in kolkende riviertjes. Hogerop verschillende passages met kabels.
  • Beste seizoen: September tot half oktober. Mei en juni zijn tweede keus. De hoger gelegen paden gaan pas 15 juni open. Juli en augustus zijn warm, nat en druk.
  • Navigatie: 600 km aan uitstekend bewegwijzerde routes en dito paden bieden een keur aan wandelmogelijkheden. Tatra Plan ‘High Tatras’ (Engelse versie) 1:25.000 zorgt voor overzicht en informatie en geeft een goede indicatie van wandeltijden.
  • Overnachten: Een ruime keus aan zeer betaalbare appartementen, gastenkamers, pensions en hotels in de dorpen aan de voet van het gebergte. Een twintigtal berghutten (chaty) kunnen enkele tot tientallen gasten herbergen in slaapzalen. Campings zijn schaars, primitief en liggen verder van de bergen.
  • Eten & drinken: Op elke straathoek en in de berghutten kun je voor € 5 tot € 10 een (zeer) voedzame maaltijd nuttigen. De Slowaakse keuken is royaal, vet en vlezig en kent veel gevulde deegwaren. Bier (€ 1 - € 1,50 per halve liter) is de nationale drank en kan op elk moment van de dag.
  • Vervoer Auto: 1340 km van Utrecht naar Starý Smokovec, het knooppunt aan de voet van de Tatra; (inter)nationale treinen brengen je daar in ongeveer 20 uur (vaak overstappen); vliegen: op Praag of Wenen daarna doorvliegen naar Poprad of verder met bus en trein (10 - 12 uur). Het lokale openbaar vervoer is prima geregeld: niet supersnel, wel frequent, betrouwbaar en goedkoop.

Slowakije wil mee in de vaart der volkeren: overal worden wegen verbreed, spoorlijnen vernieuwd en verrijzen moderne buitenwijken of vakantiedorpen. In onze standplaats, het ski-oord Tatranská Lomnica, is het niet anders. De oude kabelbaan - met van die mooie Eifel-achtige masten - is neergehaald; de nieuwe glimt en zoemt op weg naar het eindstation op 2634 meter. Maar vandaag gaan we te voet, vanuit onze statige hotel – de enige plek in het dorp waar de tijd al honderd jaar stilstaat.

Een korte asfaltweg slingert tussen bouwputten en omgeploegde hellingen alvorens een ander slagveld opdoemt. Eenzame dennen en afgeknapte soortgenoten verhalen van de kalamity van 2004. Een verwoestende storm velde in vier uur tijd 250.000 hectare bos aan de voet van de Slowaakse Hoge Tatra. Grote paarse bloemenweiden met manshoge wilgenroosjes hebben de plaats van de gevallen bomen ingenomen en vormen een fleurig eerbetoon, maar hogerop zijn er nog talrijke plekken waar het leven niet is teruggekeerd en kale stammen als mikado door elkaar liggen.

Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije

Toch overheerst rust en vredigheid op de blauwgemarkeerde route die ons geleidelijk naar 1200 meter voert. Schijn. Na dik anderhalf uur verbreekt het donderende geraas van Vodopády Studeného potoka de stilte. Het pad loopt langs de indrukwekkende waterval verder omhoog, net als de mensenmassa’s die de inmiddels roodgekleurde route volgen. Geen doorsnee wandelpubliek op deze zomerse zaterdag. Complete families trekken de bergen in, geholpen door stoeltjesliften en Chaty – de Slowaakse berghutten met een ruime selectie aan alcoholische versnaperingen, buffet en overnachtingsmogelijkheden.

De chaty-gangers kleuren de berghellingen bont. We zien uit de kluiten gewassen besnorde kerels een vrouw in een rolstoel dragen, nonnetjes-in-blauw-op-gymschoenen en pubers die luid keuvelend, een halve liter bier in de knuisten geklemd, de ruige helling afdalen. Want woest is het landschap hier op de boomgrens, met vrij zicht over het dal dat de Lage van de Hoge Tatra scheidt. De glooiende lappendeken van akkers en bos doet soms aan Toscane denken. 

Topnacht

Na dik drie uur duikt de kabelbaan weer op. Achter het liftgebouw schuilt het Skalnaté Pleso, een klein bergmeer met een leerpad voor kinderen eromheen. Vanaf hier vertrekken de rode kabelgondels door de mist naar de Lomnický štít (2634m), de op één na hoogste top van het massief. De oude bijnaam ‘grootvader’ wordt nauwelijks meer gebruikt sinds metingen uitwezen dat de Gerlachovský štít  met 2655 meter net iets hoger was. De kabelbaan werd al in jaren dertig aangelegd en was geruime tijd de baan met de langste vrijhangende kabel ter wereld. Niet prettig als het hard waait, en dat doet het veel en vaak op deze hoogte. Gelukkig kun je overnachten in het liftgebouw op de top. Voor € 440 mag je met maximaal vier personen in een kajuitachtige kamer. Een 4-gangen diner in de mondain ingerichte bar is inbegrepen.

Voor de gewone burger kost een retourtje met de kabelbaan vanaf de voet € 33. Het is de enige manier om deze top te bereiken (tenzij je door padloos terrein gaat) en een absolute aanrader. Zelfs bij dikke mist is er kans dat een aantal van de 25 toppen boven de 2500 meter door het wolkendek heen prikken en dat de zon je verwarmt. Vanaf het station is er een korte route over de kam met schitterende vergezichten.

Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije
Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije

Letterzetters en koperetsers

Zigzaggend onder de kabelbaan is het zoeken naar het pad dat her en der heeft moeten wijken voor de opmars van het skigebied. Het tekent de spagaat waarin dit kleine alpiene massief zit: geld verdienen of natuurbehoud. De natuurbeschermers vinden dat er genoeg skihellingen zijn en willen zelfs niet dat houtvesters de omgevallen bomen op komen ruimen, omdat de grote vrachtwagens meer schade aanrichten dan opruimen. Dat speelt de letterzetter en de koperetser in de kaart. Deze schorskevers kunnen zich mede dankzij het dode hout razendsnel voortplanten en knagen gretig aan het naaldhout dat nog fier overeind staat. Vele hectaren met rechtopstaande dode dennen vormen het grauwe bewijs van de vraatzucht. De natuur moet de strijd met die plaag aangaan en winnen. Sceptici menen dat niet ingrijpen, zal leiden tot één groot boomkerkhof. Anderen vinden dat de de weinig stormvaste dennen die zo’n honderd jaar geleden voor snelle houtproductie werden aangeplant sowieso niet thuishoren op de flanken van de Tatra en dat storm en kevers een einde zullen maken aan de monocultuur.

You never walk alone

Traag en kreunend neemt het smalspoorbaantje de vele bochten naar Strbské - geen spelfout - Pleso. Op 1355 meter is dit het hoogst gelegen dorp van de Tatra. Dorp is een groot woord voor een handjevol hotels, souvenirshops en twee skischansen, maar de drukte is er niet minder om. Het meer waar het dorp aan ligt, is niet de grootste trekpleister. Dat is het hoger gelegen Popradské Pleso en de gelijknamige chata aan de oever. Tot de herberg lijkt het de vierdaagse wel, maar daar voorbij dunt het uit. Een steil maar goed begaanbaar zigzagpad leidt naar Sedlo Pod Ostravou (1966m) vanwaar een fijn uitzicht het zuiden en oosten ontsluit. Vanaf daar gaat de route door een Ventoux-achtig maanlandschap, rustig stijgend en dalend langs de 2000-meter lijn. Keerpunt is het Batisovské Pleso in de schaduw van de Gerlachovský štít. Een deel van de afdaling moeten we delen met een bergbeek die na de overvloedige regenval van de afgelopen dagen maling heeft aan de wandelaars. Als het water is geweken en het kreupelhout verruild voor bos, valt de stilte op. Echt een berenbos.

Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije
Image
Bergwandelen Hoge Tatra Slowakije

Beren op de weg

De kans dat je een wolf, adelaar of lynx tegenkomt is klein. Het mogen dan vaste Tatra-bewoners zijn, ze leven op plekken waar weinig mensen kunnen komen. Anders is het met bruine beren die graag hun eigen weg gaan, ook als die het pad van wandelaars kruist. Enige opwinding is op zijn plaats, veel voorzichtigheid ook. De meeste locals kennen de verhalen over houthakkers en paddenstoelenplukkers die de beer te dicht op de huid zaten en daar zeer onplezierige herinneringen aan over hielden, zo niet voor het leven zijn getekend. 

Only when it rains

De hoge Tatra kent een zeer wispelturig klimaat en veel regen. Een paar slechtweersuggesties: 

  • Het Nationaal Park museum in Tatranská Lomnica heeft opgezette exemplaren van de complete Tatra-fauna en uitleg over het nationale park (alleen in Slowaaks). 
  • Van de dorpjes aan de voet van de Tatra is Starý Smokovec met een handvol mooie oude panden en een centrumpje het aardigst.
  • De druipsteengrotten van Belianská Jaskyňa bij Tatranská Kotlina zijn de oudste grootste en best verlichte van Slowakije. Kom vroeg, de rijen zijn lang op regenachtige dagen. 
  • Kežmarok heeft kleine historische binnenstad begrensd door een eclectisch fort aan het ene eind van de hoofdstraat en een opvallend gekleurde protestantse kerk in moorse stijl aan de andere zijde. 
  • Spišská Sobota (aan de rand van Poprad) heeft een mooie kerk op een plein omringd door een fraaie verzameling gerestaureerde karakteristieke huizen die in een slaperige sfeer op bewonderaars staan te wachten. Aangenaam rustig.
  • Aquacity in Poprad is een enorm thermaal zwemparadijs dat prat gaat op zijn CO2-neutrale en ecologische bedrijfsvoering. 
  • Als de route over Bratislava gaat, is een bezoek aan het monumentale centrum zeer aan te bevelen.