Test: zuinige outdoor gasbranders

Zuinige gasbranders voor gebruik tijdens het (outdoor)kamperen bestaan uit een pan met warmtewisselaar, een geïntegreerd windscherm en een gasbrander die samen handig in elkaar te pakken zijn tot het formaat van de pan.

Het idee is al zo oud als de eerste Trangia spiritusbrander uit 1928, maar kreeg pas in deze eeuw navolging van Jetboil met een zuinig kooksysteem op gas. Meer recent kwamen ook Primus, Optimus en MSR met vergelijkbare efficiënte kooksystemen. Hoog tijd om deze HR-ketels onder de gasbranders voor kampeerders onderling te vergelijken in een vergelijkingstest.

Welke gasbranders?

In deze test zitten pannen met een inhoud van 0,5 liter tot maximaal 2,5 liter. Omdat brander en pan een systeem vormen, hebben we uiteraard alle branders met hun eigen pan getest. Door de enorm uiteenlopende inhoud van de pannen is een onderlinge vergelijking van de prestaties bij voorbaat al lastig. In de praktijk zul je eerst de vraag moeten beantwoorden: Voor hoeveel personen ga je de gasbrander gebruiken?

De volgende gasbranders zijn in deze vergelijkingstest meegenomen door Op Pad. Kilk op de links voor uitgebreide details en testresultaten:

Accessoires voor deze branders

Voor een aantal branders is een grotere pan leverbaar, waardoor het systeem ook te gebruiken is voor meer personen dan met de standaard pan. Dit staat vermeld bij de accessoires net als eventueel leverbare extra’s zoals een coffee-press, ophangsysteem, koekenpan etc.

Hoe heeft Op Pad de snelle branders getest?

Omdat bij een kooksysteem de pan en brander bij elkaar horen, hebben we alle branders getest met de bijbehorende pan en steeds gevuld met een halve liter water. Met iedere brander brachten we bij kamertemperatuur (21°C) een liter water (21°C) aan de kook. Met koken bedoelen we dat grote bellen, heftig opstijgen vanaf de bodem. Dit gebeurde steeds bij 98°C op de thermometer. We noteerden vooraf en na afloop het gewicht van het gastankje en maten de kooktijd.

Koffiepauze tijdens de praktijktest.
Koffiepauze tijdens de praktijktest.

Brandstofverbruik en kooktijden

Vervolgens hebben we alle gemeten kooktijden en het brandstofverbruik vermenigvuldigd naar het verbruik per liter, zodat we eerdere tests en de opgave van fabrikanten onderling konden vergelijken. Deze test voerden we met elke brander drie keer uit om een betrouwbaar gemiddelde te krijgen. We testten alle branders met hetzelfde gasmengsel, het algemeen verkrijgbare Primus 4-seizoenenmengsel (propaan/isobutaan). Omdat we benieuwd waren of de branders merkbaar beter zouden presteren met het eigen merk gasmengsel, voerden we de test bij 21°C nog een keer uit met het eigen merk cartouche.

Gasverbruik per liter

Jetboil MiniMo: 9,0 gram.
Primus Eta Lite: / Lite+ 10,0 gram.
MSR Windboiler: 11,0 gram.
Trangia 25-5UL: 12,5 gram.
Jetboil Joule: 14,0 gram.
Jetboil Flash: 14,0 gram.
MSR Reactor: 15,0 gram.
Optimus Elektra FE: 15,0 gram.

Kooksnelheid per liter

Jetboil Joule: 03’04”
MSR Reactor: 03’28”
Trangia 25-5UL: 03’46”
Optimus Elektra FE: 03’38”
Jetboil MiniMo: 03’48”
MSR Windboiler: 04’24”
Jetboil Flash: 04’58”
Primus Eta Lite / Lite+:  05’04”

Primus Wintergas?

Ook waren we nieuwsgierig naar de werking van het Primus Wintergas, dat volgens opgave tot -22°C blijft presteren. Helaas ontbrak de tijd om een vriescel in te duiken, maar een hagelbui leverde een bak ijs op, genoeg om de branders een icebucket-challenge te laten ondergaan, waarbij we de branders met hun voeten in de bak ijs plaatsten. De uitkomsten van deze test bleken jammer genoeg zo onbetrouwbaar dat we de test opnieuw uitvoerden, maar nu bij een lucht- en watertemperatuur van 5°C.  Alle tests werden uitgevoerd in een windstille omgeving.

Wintergas van Primus.
Wintergas van Primus.

Praktische zaken

Tenslotte keken we natuurlijk naar het gewicht, het inpakvolume, de aanwezigheid van een elektrische ontsteking (piëzo) en de stabiliteit van de brander. De branders worden allemaal geleverd met een deugdelijke handleiding in het Nederlands, dus dat hebben we niet bij de testresultaten vermeld.

Welk gas?

We voerden de test uit met Primus Power Gas cartouches met een propaan/isobutaan mengsel. Dit gasmengsel wordt ook wel aangeduid als 4-seizoenen mengsel en is bruikbaar bij temperaturen tussen -12 en +22°C. Voor verreweg de meeste omstandigheden prima. Bij hogere temperaturen kan de druk in het tankje zo ver oplopen dat het gas te hard naar buiten stroomt en er inefficiënt gestookt wordt. Voor temperaturen tot +40°C is er Primus Summer Gas, waaraan butaan is toegevoegd. Dit heeft een hoger kookpunt zodat de druk in het cartouche niet te hoog oploopt.

Voor winterse omstandigheden (+7/-22°C) is er Primus Wintergas. In deze cartouches zit een kartonnen binnenwand, VaporMesh, die het vloeibare gas opzuigt en het oppervlak waar het mengsel van vloeibaar naar gas kan verdampen fors vergroot waardoor het gas onder druk kan blijven stromen.

Behalve met het Primus 4-seizoenenmengsel, gebruikten we de branders met hun eigen merk cartouche: Jetboil Jetpower (propaan/isobutaan), Optimus Gas (butaan/isobutaan/Propaan) en MSR Isopro (propaan/isobutaan). Dit leverde onder onze testomstandigheden geen opmerkelijke verschillen op vergeleken met Primus Power gas. Blijkbaar zijn deze mengsels min of meer vergelijkbaar qua prestaties.

Testen in de kou

Om het Primus Wintergas te testen zetten we de branders met hun voeten in een bak ijs van 0°C en maten opnieuw de prestaties. Die metingen waren zo onsamenhangend dat we er onvoldoende conclusies uit konden trekken. Verschillen in contact met het ijs beïnvloedden mogelijk de metingen. Wat wel duidelijk werd, is dat de Jetboil Joule met zijn voorverwarmbuis zich absoluut niets aantrekt van koude voeten. De test leverde verder geen nieuwe inzichten op.

Tips in de kou: het tegenovergesteldekun je echter wel gebruiken om je gasblikje op druk te houden als het heel koud is en de druk te ver terug loopt. Giet een laagje warm water in een pan of bord en zet je gascartouche met zijn voeten in het warme water. Als het ‘s nachts vriest kun je ook een gastankje mee je slaapzak in nemen om hem de volgende ochtend direct op bedrijfstemperatuur te hebben. Niet de hele brander mee naar bed nemen natuurlijk, de gaskraan zal maar open gaan in je mummie.

De winnaars van deze vergelijkingtest: Primus ETA Lite+, Jetboil MiniMo & Trangia 25-5UL.
De winnaars van deze vergelijkingtest: Primus Eta Lite+, Jetboil MiniMo & Trangia 25-5UL.

Conclusie en testwinnaar

  • Vergeleken met de testresultaten uit eerdere Op Pad tests van gasbranders zónder warmtewisselaar blijkt dat het gasverbuik van gasbranders mét warmtewisselaar en geïntegreerd windscherm flink lager is. Gemiddeld kook je 30% zuiniger, waarmee de naam ‘HR-branders’ voor deze systemen meer dan gerechtvaardigd is.
  • Bij de kooksystemen tot 2 personen zijn de zuinigste branders de Jetboil Minimo, de Primus Eta Lite en de MSR Windboiler met een verbruik van respectievelijk 9, 10 en 11 gram per kookbeurt. Het verbuik van de Jetboil Flash en de Optimus Elektra blijft wat achter met 14 en 15 gram.
  • De grotere systemen, de MSR Reactor en de Jetboil Joule verbruiken logischerwijs wat meer gas, respectievelijk 14 en 15 gram, maar zijn nog altijd razendsnel. De Joule die zijn gas voorverwarmt is daarbij ook nog eens bij uitstek geschikt voor in de kou.
  • De Trangia 25-5UL op spiritus is een echte slow-cooker, maar met een gasbrander als upgrade blijkt hij met een verbruik van 12,5 gram een geduchte concurrent voor de Reactor en de Joule.
  • Voor het bepalen van de testwinnaar kijken we natuurlijk vooral naar het gasverbruik. We maken onderscheid tussen branders met een kleine pan en grote pan.
  • De twee toppers in de categorie kleine pannen zijn de Jetboil MiniMo en de Primus Eta Lite. Op beiden hebben we in het gebruik niets aan te merken, ze zijn compact, stabiel en goed regelbaar. De MiniMo is sneller, de Eta Lite is € 10 goedkoper. In deze categorie is er daarom een gedeelde eerste plaats voor de Primus Eta Lite en de Jetboil Minimo.
  • De Trangia 25-5UL verdient het predikaat testwinnaar in de categorie grote pannen. In de test zit geen goedkope brander die toch opvallend goed presteert waardoor alle testwinnaars ­tevens het ­predikaat Beste Koop verdienen.

Gerelateerd

Delen

Waardering
1436
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

Reacties (1)

  1. in de test van de Jetboil Flash merkt u terecht op dat er geen vlamregeling en geen sudderstand op zitten .Desondanks honoreert u beide als ‘voldoende’ in het testresultaat!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *