Interview met Nepal-deskundigen

Hoe kun je Nepal duurzaam helpen? Door erheen te gaan, vinden Nepal-deskundigen Katja Staartjes, Menno Boermans en Robert Eckhardt. Een interview.

Lees ook:

Interview met Katja Staartjes

LR-Katja-DSC00956_KatjaStaartjes_DolpoMugu

Katja Staartjes doorkruiste Nepal via The Great Himalaya Trail en ondersteunt met haar man Henk Wesselius sinds 2003 een Nepalees gezin en een kostschool. ‘Ik houd van Nepal! Van de grootsheid van de bergen en de gastvrijheid van de bevolking.’ Katja bereikte op 13 mei 1999 als eerste Nederlandse vrouw de top van de Mount Everest, ze bezocht het land vele malen en is een van de zeventien benoemde Goodwill Ambassadors van Nepal.

Wat is jouw binding met Nepal?
Ik houd van Nepal! Van de grootsheid van de bergen en van de gastvrijheid van de bevolking. Ik heb het voorrecht gehad het hele land te doorkruisen via de Great Himalaya Trail. Verder beklom ik er verschillende bergen. Ook is er sociaal een hechte band: mijn man (Henk Wesselius) en ik hebben er vrienden en we ondersteunen sinds 2003 een Nepalees gezin en een kostschool.

Waar was je op het moment van de ramp?
Op het moment van de ramp, 25 april om 11:56 uur, waren Henk en ik 25 km noordelijk van Kathmandu, op een bergrug van 2200 meter hoogte in het gebied Helambu. We zaten op de binnenplaats van een afgelegen lodge. Het gebouwtje stortte gedeeltelijk in, het gezin terplekke en wijzelf bleven ongedeerd. Alle huizen in de omgeving waren volledig verwoest; wij hebben een engel op onze schouder gehad.

LR-KatjaStaartjes_Makalu_Chepuwa2050m_DSC02846

Goodwill ambassador, wat houdt die functie in?
Het Nepalese Ministerie van Toerisme heeft 17 internationale klimmers benoemd tot Goodwill Ambassadeur voor het land, waaronder Reinhold Messner, Jamling Tenzing, Peter Hillary, David Breashears en Edurne Pasaban. Ik ben hiervoor benaderd vanuit Nepal en ben vereerd om deel uit te mogen maken van deze groep. Het is een erkenning voor wat de groep betekent/heeft betekend voor het land. Er wordt verwacht dat wij een positieve bijdrage leveren aan de wederopbouw van Nepal, mede door mensen te stimuleren naar Nepal te gaan.

Hoe is de hulpverlening tot nu toe verlopen?
Er is 24,4 miljoen euro opgehaald door de samenwerkende hulporganisaties via giro 555 (stand 19 juni, vermeld op de 555-site op 30 juli). Er wordt daarmee hulp geleverd door Care, Cordaid, ICCO, Oxfam Novib, Plan, Rode Kruis, Save the Children, Terre des Hommes, Unicef en World Vision.

De eerste maanden hebben in het teken gestaan van noodhulp. Van de 30 miljoen inwoners van Nepal werden ruim 8 miljoen mensen geraakt door de aardbeving, waarvan ruim 3 miljoen mensen noodhulp kreeg. Nu, vier maanden later, hebben nog steeds 2,5 miljoen mensen hulp nodig in de vorm van onderdak, schoon water, voedsel, en/of medische zorg.

De moesson bemoeilijkt de hulp-operatie aanzienlijk, aangezien wegen deels onbegaanbaar worden. Verder zijn er door de aardbeving meer modderstromen, aardverschuivingen en vallende stenen dan normaal tijdens het regenseizoen. Ook maakt de moesson het verblijf in noodonderkomens (tenten) min of meer ondraaglijk.

Prioriteit ligt bij herstel van de watervoorziening, het opbouwen van (tijdelijke) huizen en scholen. En het hervatten van onderwijs is van het grootste belang.

Nederland draagt met zo’n 30 miljoen dollar internationaal behoorlijk bij; totaal is er nu zo’n 400 miljoen dollar opgehaald voor Nepal. Echter dit is bij lange na niet voldoende. De schattingen lopen in de miljarden over wat werkelijk nodig is. In enkele artikelen valt het bedrag van 5 miljard. Op een bruto nationaal product van 19 miljard is dat ruim een kwart! Kortom, het wordt een kwestie van lange adem.

Indien de hulp gestaakt wordt zal Nepal verder afglijden op de ladder van armoede; nu is het al een van de armste landen ter wereld, 25% van de bevolking leeft onder de armoedegrens.

Het toerisme is op het moment teruggevallen naar min of meer nul. Normaal leverde deze sector 8% van het bruto nationaal product en een werkgelegenheid van 500.000 banen. Kortom, zo’n 2 miljoen mensen leefden ervan.  Ergo: het is van het grootste belang dat de 650.000 jaarlijkse toeristen, weer terugkeren naar dit prachtige Himalaya-land.

LR-KatjaStaartjes_BeforeLumbhaSambha4800m_DSC02987

Je was in april in Nepal om samen met je man jullie Gurla expeditie voor te bereiden. Die expeditie is afgeblazen.
Henk en ik wilden de nauwelijks beklommen Gurla Mandhata (7694 m) in West-Tibet beklimmen, wamen met twee Nepalezen beklimmen. In het basiskamp zouden we ondersteund worden door onze vriend Chhiree Sherpa.

We arriveerden op 20 april en hadden drie logistieke dagen in Kathmandu. Op 24 april vertrokken Henk en ik voor een zes-daagse trektocht door het Helambu-gebied, als hoogte-acclimatisatie. We zouden op 30 april per jeep terugkeren in de hoofdstad, om vervolgens met ons vijfkoppige team naar Tibet te vertrekken, via de grenspost Kodari.

Zo ver is het nooit gekomen; op de tweede dag van onze inlooptocht (25 april) vond de aardbeving plaats. Al snel werd duidelijk dat onze expeditie niet doorging, hoewel de berg zelf niet was geraakt door de beving. Het was onmogelijk om de Nepalees-Tibetaanse grenspost Kodari te bereiken. De weg erheen, het grensdorp en de grenspost lagen in een van de meest getroffen districten (Rasuwa) en waren verwoest. Ook vliegen via Lhasa zou geen oplossing bieden, omdat er geen autovervoer beschikbaar was; alle jeeps werden ingezet voor reddingsoperaties in Tibet zelf.

Daarnaast was er het mentale aspect: het huis van een van onze teamgenoten (in het Everest-gebied was verwoest) en daarnaast werd de volle omvang van de ramp steeds duidelijker. Zouden wij ons nog wel kunnen concentreren op een beklimming van een berg? En zo ja, hoe ethisch is dat, met zo’n ramp?

Wij hoefden geen antwoord te geven op deze vragen, want op 28 april besloot de CTMA (Chinese Tibetan Mountaineering Association) alle klimpermits voor Tibet in te trekken.

Het was verder niet aan de orde om andere klimplannen uit te voeren in Nepal. Henk en ik zijn niet direct teruggekomen naar Nederland; we zijn nog twee weken gebleven om een donatie-actie op poten te zetten en om uit te vinden hoe het met onze Nepalese vrienden gesteld was. Ook was er organisatorisch van alles af te handelen rondom onze beklimming.

Na grote investeringen te hebben gedaan en maanden van voorbereiding was het uiteraard een grote teleurstelling dat Gurla niet doorging. We konden ons daar snel bij neerleggen; wat Nepal is overkomen is vele, vele malen erger. De mensen zijn echter sterk en veerkrachtig, dus ik heb er alle vertrouwen in dat ze hier bovenop gaan komen.

Hoe zie jij de toekomst voor Nepal?
De Nepalezen zijn sterk. Zelfs in de grootste ellende kijken ze naar kleine lichtpuntjes en zijn dankbaar voor elke hulp. Ik ben nog elke dag in contact met het land en juist door de positieve houding van de mensen geeft het me veel voldoening iets voor het land te kunnen betekenen. Het te boven komen van deze aardbeving zal echter een lange adem vragen van iedereen. Je helpt het land in ieder geval het meest door naar Nepal af te reizen!

Interview met Menno Boermans

LR-Boermans-SherpaExchange009

‘Het spectaculaire landschap, de machtige bergen, de aardige mensen: het is bijna niet mogelijk dat je in Nepal een negatieve reiservaring hebt’, zegt fotograaf Menno Boermans. Hij liep de Khumbu-Gokyo-trek en het Manaslu-circuit en sinds enkele jaren leidt hij Sherpa’s op tot bergredder.

Waar was je op het moment van de ramp?
Ik gaf in Wallis een cursus EHBO en Bergredding voor de Expeditie Academie van de NKBV, toen de eerste berichten over de aardbeving binnendruppelden. We hebben in de groep -allen Nepalfans- het nieuws op de voet gevolgd.

Wat is jouw binding met Nepal?
Als bergsporter en fotograaf heb ik mijn hart verpand aan het land. Het spectaculaire landschap, de machtige bergen, de schone natuur, de aardige mensen: het is bijna niet mogelijk dat je in Nepal een negatieve reiservaring hebt. Ikzelf liep onder andere het Manaslu circuit en de Khumbu-Gokyo-trek, twee prachtige trektochten waarbij je deels eet en slaapt in lodges, deels bij mensen thuis.

Je bent ook als bergredder betrokken bij Nepal?
Klopt, zowel in Zwitserland als in Alaska worden Nepalezen opgeleid tot bergredders. Bij beide projecten ben ik betrokken geweest. Op de Mount McKinley in Alaska maak ik in de zomer deel uit van Denali Rescue, het reddingsteam dat op de hoogste berg van Noord Amerika in actie komt als klimmers ziek of gewond zijn. In het kader van het Sherpa Exchange Program wordt ieder seizoen een aantal Sherpa’s uitgenodigd om met ons team mee te draaien.

Wat leren ze daar?
Het gaat vooral om de opzet van het reddingssysteem dat in Denali National Park wordt gehanteerd. Als bergredders zijn we zelf continu op de berg aanwezig en zodoende goed geacclimatiseerd om reddingen op grote hoogte, 6000 meter en hoger, uit te voeren. We rukken met z’n vieren of vijven uit, stellen bij de patiënt een diagnose, starten ter plekke de medische behandeling en transporteren de patiënt naar ons kamp op 4200 meter, waar we alles hebben om langdurig geavanceerde zorg te kunnen geven. De Sherpa’s draaien mee en leren zowel medische als technische reddingstechnieken.

LR-Boermans-SherpaExchange001

Wat hebben ze daar aan?
Op de hoge bergen van Nepal, bijvoorbeeld Mount Everest, kunnen ze deze technieken ook toepassen. De meeste Sherpa’s zijn weliswaar sterk en weten als gids van betalende klanten perfect hoe ze de berg beklimmen, maar wanneer er iets misgaat weten ze veelal niet hoe ze medische hulp verlenen of een gewonde efficiënt van de berg naar beneden krijgen. Na de stage in Alaska kunnen ze dit wel.

Dus hun kennis komt alleen betalende klanten op de Everest ten goede?
Dat is nu juist het mooie aan dit project: naast de hulp die ze kunnen geven aan hun -veelal Westerse- klanten, worden de Sherpa’s ook gevraagd wanneer er een inwoner van hun dorp ziek of gewond is. Een Sherpa die aan het uitwisselingsproject meedoet, geniet status en wordt gezien als dé lokale reddingswerker en medisch hulpverlener. Een onverwacht maar gunstig bijeffect van de stages.

Zijn ze ook actief geweest na de aardbeving?
Gelukkig zijn al ‘onze’ Sherpa’s ongedeerd gebleven. Zodoende konden ze direct aan de slag in hun dorpen in de Khumbu vallei. Gewonden zijn verzorgd, slachtoffers zijn naar eerstehulpposten getransporteerd en ook waren ze de spil bij de logistiek van hulpgoederen.

Hoe worden de Sherpa’s geselecteerd?
Dat gaat via het Khumbu Climbing Center (KCC) in Phortse. Deze school is in opgezet met steun van de Alex Lowe Foundation, de erfenis van de Amerikaanse klimmer Alex Lowe die in 1999 overleed op de Shisha Pangma. Elk jaar gaan instructeurs vanuit Amerika naar het KCC en geven daar training in klim- en reddingstechnieken en EHBO. Een aantal Sherpa’s wordt hier geselecteerd om naar Mount McKinley te komen. Er wordt onder andere gelet op enthouisiasme, kennis en techniek en beheersing van de Engelse taal.

Je noemde ook Zwitserland?
Toevallig worden in Zwitserland ook Sherpa’s opgeleid tot bergredders. Waar het in Alaska vooral gaat om reddingsteams die te voet uitrukken, is de opleiding die via reddingsdienst Air Zermatt wordt gegeven gericht op helikopters. De afgelopen jaren zijn Nepalese piloten van de bedrijven Fishtail Air en Simrik Air getraind in hoe ze snel en efficiënt met helikopter reddingsacties uitvoeren. Speciale aandacht is er voor longline-reddingen, een techniek waarbij middels een lijn onder de helikopter een reddingswerker wordt afgezet of een slachtoffer opgepikt.

LR-Boermans-SherpaExchange003

Waarom is dat zo belangrijk?
Tot vijf jaar geleden was het in Nepal ondenkbaar dat een zieke of gewonde middels een helikopter van een moeilijk te bereiken plek werd gered. Dankzij de training van Air Zermatt is er nu een goed opgeleid team van piloten die -vaak in samenwerking met de Sherpa’s van het KCC- op professioneel niveau hulp verlenen. Dat heeft al honderden levens gespaard.

Zijn na de aardbeving helikopters ingezet?
Omdat veel wegen waren weggespoeld, bleven tientallen dorpen verstoken van hulp. Het waren de ‘bergredders’ die met hun helikopters alsnog goederen in deze afgelegen gebieden brachten en gewonden transporteerden. Hoewel de mainstream media vooral berichtte over de evacuatie van ‘rijke westerlingen’ op Mount Everest, is de realiteit dat honderden Nepalezen in diverse regio’s baat hebben gehad van hulp uit de lucht.

Waarom zijn donaties nodig?
Ondanks de ramp zijn beide projecten doorgegaan. Sherpa’s draaiden ook deze zomer mee in Alaska en de Zwitserse equipe gaat onvermoeid verder met de uitwisseling van ervaringen. Om meer Nepalezen op te leiden tot bergredders -waarvan zowel toeristen als lokale inwoners profiteren- is geld hard nodig.

Interview met Robert Eckhardt

LR-Robert-School-Kumar-10-06-02

Op zijn vele tochten door Nepal raakte fotograaf Robert Eckhardt in de ban van de Himalaya. In zijn nieuwste fotoboek, People of Nepal, spat zijn liefde voor land en volk van de pagina’s. Zijn tip: combineer een trekking met een gewone reis en slaap bij de mensen thuis.

Wat is jouw binding met Nepal?
Toen ik werd geboren was de Mount Everest nog niet beklommen, maar tijdens mijn jeugd werden alle grote toppen in de Himalaya veroverd. Ik verslond de expeditieverslagen daarover. Behalve alpinisten gingen er in die jaren nog bijna geen andere mensen naar Nepal – maar ik wilde er per se naartoe! Helaas kende ik niemand die daar was geweest. Dolf Noordijk was de enige persoon van wie ik wist dat hij een connectie had met Nepal. Als bestuurslid van de Koninklijke Nederlandse Alpen Vereniging leek hij onbenaderbaar. Uiteindelijk trok ik toch de stoute schoenen aan en belde hem op. Hij vertelde aanstekelijk: ‘Wij gaan komend voorjaar naar Nepal. Als je wilt, mag je mee.’ Al mijn spaargeld heb ik in die reis gestopt. En zo werd ik het jongste lid van de Nederlandse Himalaya-expeditie 1972. Tijdens die tocht beklommen we de Parchamo, mijn eerste zesduizender. Op die berg ontstond het verlangen om wereldbergen te gaan beklimmen. Pas jaren later realiseerde ik me hoe die eerste tocht in Nepal het verdere verloop van mijn leven heeft bepaald. Na die expeditie bedacht ik – geïnspireerd door mijn teamgenoten die al lang zulke klimavonturen beleefden – wat ik allemaal in de bergen kon gaan doen.

De Ama Dablam (6856 m) is de berg van m’n jeugd: in 1972 zag ik hem voor het eerst. Toch voelde ik toen al zijn onweerstaanbare aantrekkingskracht: de mooiste berg van de Himalaya. We zeiden tegen elkaar: ‘Er zal wel nooit een Nederlander komen die hem beklimt!’

Het was dan ook een bijzonder gevoel toen ik – 23 jaar later – vanuit kamp 2 op 6000 meter hoogte begon aan de finale klim naar de top. In 1995 stond ik als eerste Nederlander op de top van de Ama Dablam, een van de juwelen in mijn klimcarrière.

Ik ontdekte al snel dat de Himalaya meer is dan alleen bergen. Het is ook een plek die door mensen bewoond wordt. Langzamerhand werd ik gegrepen door een wereld waaraan ik niet meer kon ontsnappen. Ik wilde de mensen van Nepal en hun cultuur leren kennen. Telkens wanneer ik terugkeer, ga ik naar streken waar ik het oorspronkelijke nog kan vinden. Daar wil ik getuige zijn van vergeten volken die hun wortels hebben in een ver verleden, dat voorgoed dreigt te verdwijnen. In 2009 besloot ik daar een fotoboek van te maken: People of Nepal verschijnt in september 2015.

Vanaf 2001 heb ik al mijn trektochten en twee expedities gedaan met onze vriend en sirdar Ram Kumar Rai. Veelal in gezelschap van mijn vrouw Noes Lautier, soms alleen met een ploegje Nepalezen. Met veel mensen die ik geportretteerd heb, zijn de contacten gelegd via Kumar. Omdat ik de taal niet spreek, kon hij mijn bedoelingen kenbaar maken. Zonder hem was ik nooit zoveel te weten gekomen over de mensen die in mijn boek staan.

LR-Robert-Jipli-4178

Waar was je op het moment van de ramp?
Thuis in Nederland. Ik was in februari nog in Nepal, om de laatste foto’s voor mijn fotoboek People of Nepal te maken. Op het moment van de ramp had ik net de tekst afgerond, en besloot toen direct een hoofdstuk over de aardbevingen toe te voegen.

Het overleven van de Nepalezen is nauw verbonden met het aantal trekkers dat van hun diensten gebruikmaakt. Ik ben in hun land te gast en wil graag een klein steentje bijdragen aan een iets beter leven. De omstandigheden waaronder zij hun werk moeten doen zijn vaak verre van ideaal (maar altijd nog veel beter dan wanneer ze voor de lokale handelaar werken), maar daar kun je zelf enige invloed op uitoefenen. Door ze bijvoorbeeld als je gelijken te behandelen en je in hun leven te verdiepen.

Je zou er in Nederland al rekening mee kunnen houden dat je wat spullen weg wilt geven door niet alleen je nieuwste spullen mee te nemen, maar ook een paar dingen die je niet vaak meer draagt/gebruikt (maar die nog wel waardevol zijn). Voor mij is de communicatie met de Nepalezen een grote drijfveer om voor een tententrektocht inclusief sirdar, dragers en kok te kiezen. Ik heb daardoor al veel extra avonturen beleefd die anders niet mogelijk geweest waren. Het grote nadeel van een lodgetrekking vind ik dat je nauwelijks contact met de Nepalezen hebt en juist meer met trekkers.

Hoe is het jullie vrienden vergaan?
Niemand van onze kennissen en vrienden is gewond geraakt of overleden. Maar je weet het natuurlijk nooit met al die begeleiders van onze trektochten. Maar het leed en de schade is groot. Neem bijvoorbeeld onze vriend Kumar. Na de eerste aardbeving van 25 april belde Kumar. Toen ging het gelukkig goed met hem en de zijnen. Hij was op het moment van de catastrofe in zijn dorp. Daar – in Solu Khumbu; ten oosten van Kathmandu – stond toen nog 80% van de huizen gewoon rechtop. Zijn onderkomen in Patan (Lalitpur; vlak bij Kathmandu, waar wij ook altijd zitten) is echter verdwenen.

Na de tweede aardbeving – op 12 mei – kregen we echter een heel vervelend bericht. Het epicentrum lag deze keer niet ver van zijn dorp Salyan. En de aardbeving heeft daar nu behoorlijk huisgehouden: Kumar’s huis ‘cracked down’ en hij moet het helemaal opnieuw opbouwen.

Via Kumar horen we dan weer over het lot van onze trektochtbegeleiders (b.v. kok of Kitchenboy) bij wie we vaak ook thuis zijn geweest. Voor zover we dat weten is gelukkig niemand omgekomen of gewond geraakt. Maar er is altijd wel iemand die een familielid of en vriend verloren heeft.

Heb jij tips voor reizigers naar Nepal?
Combineer een trekking met een reis door Nepal, het is immers ook cultureel zo’n interessant land. Je helpt de Nepalezen (ook op trektochten) door bij hen thuis te overnachten, zogenaamde homestays. Zo kwam ik in het stadje Tansen terecht in Horizon Homestay, dat door Tripadvisor tot op twee-na-beste homestay van Nepal werd verkozen. Het ligt prachtig boven de oude Newaristad, en is de enige howestay van Tansen waar je rustig kunt slapen. Lager in de stad vergaat je horen-en-zien vanwege het verkeerslawaai. Vanuit Horizon Homestay kun je een fraaie wandeling maken.

Als je over land van Kathmandu naar Pokhara reist, overweeg dan om een nacht in  Bandipur door te brengen. Het is het mooiste stadje van Nepal: het oude, autovrije centrum (Newaricultuur) is na de aardbevingen geheel bewaard gebleven. Vanuit dit stadje kun je een heel bijzondere trektocht maken, namelijk naar Chitwan in de Terai (het laagland van Nepal). Dat kan natuurlijk alleen in de winter (december en januari zijn de beste maanden). Pakweg een week trekking via homestays. De homestays op het platteland staan hier veelal niet bij. Wij hebben ook diverse homestays gehad bij mensen die nog nooit eerder gasten hadden. Waar we met onze handen moesten eten, bestek kenden ze niet. Zo gaat dat in Nepal.

In Bardiya is Racy Shade Resort hét overnachtingsadres van waaruit je het wildpark kunt verkennen (tijgers spotten), Tharudorpen kunt bezoeken, fietstochten kunt maken en een tocht over de Karnalirivier kunt maken. In Racy Shade Resort zijn Mukti Ram Rijal (natuurgids) en Christophe Bouchoux (tijgerexpert) de aangewezen personen voor een verkenning van het wildpark. En Shreedhar Pokhrel weet de weg naar interessante (Rana) Tharudorpen, zeker na de verkenningen en zoektochten met ons! In Bardiya heeft men eigenlijk niets gevoeld van de aardbevingen.

Gerelateerd

Delen

Waardering
68177
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *