icon-mouse icon-mountain icon-facebook icon-instagram icon-pinterest icon-twitter icon-youtube icon-close icon-zoek icon-triangle-left icon-triangle-right
Image
Vennbahnweg, Erik van de Perre, fietsers, helm, kaartlezen, bord met kaart
Gebiedsinformatie

Praktische informatie: Vennbahn Radweg fietsroute

  • 10 april 2019
  • Door: Erik Van de Perre
  • Fotografie: Erik Van de Perre

De in 2013 geopende Vennbahn Radweg was een instant succes. De fietsroute volgt het tracé van de voormalige Vennbahn spoorweg op het grondgebied van Duitsland, België en Luxemburg. Een traject van 125 kilometer langs stille dalen, ruige hoogten en verlaten stationnetjes, gekruid met sterke smokkelverhalen.

Over de Vennbahn Radweg

De Vennbahn Radweg verloopt op het grondgebied van Duitsland, België en Luxemburg. De route klimt van Aken geleidelijk naar de Hoge Venen, een plateau rijk aan hoogveen, heide en bos, en zakt via de Ourvallei naar Troisvièrges in het noorden van Luxemburg. Een groot deel van de route ligt binnen het Duits-Belgische Natuurpark Hoge Venen-Eifel (2485 km²). De Vennbahn Radweg werd aangelegd in de bedding van een stilgelegde spoorweg. De 125 kilometer lange route voert van Aken (D) via Raeren (B), Monschau (D), Waimes (B), St. Vith (B) en Burg Reuland (B) nach Troisvièrges (L).

Image
Station Raeren, op Belgisch grondgebied.
Station Raeren, op Belgisch grondgebied. Tot Raeren volg je de rails van een bewaard gebleven stuk Vennbahn.

De Vennbahn - een bewogen verleden

Voor het 'Deutsche Reich' vormde de Vennbahn (letterlijk 'spoorweg van de Hoge Venen') een vitale verbinding tussen de koolmijnen rond Aken en de hoogovens in Luxemburg en Lotharingen. Het traject van Aachen-Rothe Erde naar Monschau werd in 1885 ingewijd. Vier jaar later werd de spoorlijn doorgetrokken naar het Luxemburgse Ulflingen (nu Troisvièrges). Het hoofddoel van de Vennbahn was snel en gemakkelijk vervoer van kolen en ijzererts. In de Eerste Wereldoorlog werd het spoor bovendien gebruikt voor het transport van soldaten en goederen naar het front. Na de oorlog werden de Pruisische kantons Eupen en Malmedy door het Verdrag van Versailles bij België gevoegd, waardoor de spoorlijn voortaan diverse keren de nieuwe grens kruiste. Om oeverloze grenscontroles te vermijden, werd daarom beslist om de spoorweg met alles erop en eraan aan België toe te wijzen.

Na de Eerste Wereldoorlog nam het belang van het goederenverkeer af. Lotharingen hoorde inmiddels bij Frankrijk, het handelsverkeer met België was beperkt en Luxemburg oriënteerde zich meer op Frankrijk. In de Tweede Wereldoorlog kreeg de spoorlijn zwaar te lijden tijdens de Slag om de Ardennen. Vele bruggen en tunnels werden door het terugtrekkende Duitse leger opgeblazen, belangrijke spoorwegcentra zoals St. Vith werden door de Geallieerden zwaar gebombardeerd.

Toch zouden op sommige deelstukken nog tot in de jaren 80 sporadisch goederentreinen rollen. Zo werd de Vennbahn door het Belgische leger gebruikt voor het transport van zwaar materiaal naar het kamp van Elsenborn. Later werd nog geprobeerd om de spoorlijn voor toeristische doeleinden te exploiteren, wat echter geen succes werd. Tijdens het afgelopen decennium werden de sporen stap voor stap gedemonteerd en vervangen door een grensoverschrijdende fietsroute, de Vennbahn Radweg.

Zwaarte & moeilijkheidsgraad van de Vennbahn Radweg

De route is vrij gemakkelijk om te fietsen. Tussen Aken en Lammersdorf wordt op een afstand van 35 kilometer een hoogteverschil van 400 meter overwonnen, maar dat merk je amper. De maximale stijgingsgraad bedraagt 1,7 %! Vanaf omliggende dorpen (zoals Monschau) vereist de toegang tot de Vennbahn soms wel een stevige klimpartij.

Ruim 90 % van het traject is verhard, sommige deelstukken (o.a. tussen Konzen en Lammersdorf) zijn onverhard, maar leveren geen probleem op voor toerfietsen. Voor racefietsen zijn de onverharde gedeelten af te raden. Het overgrote deel is verkeersvrij. De Tunnel bij Lengeler blijft omwille van de vleermuizen gedurende het hele jaar 2014 gesloten. Fietsers worden hier omgeleid. Vooral voor wie vanuit Aken komt betekent dit een pittige klimpartij.

Image
De maximale stijgingsgraad bedraagt 1,7 %!
De maximale stijgingsgraad bedraagt 1,7 %!

Navigatie tijdens de Vennbahn Radweg

De Vennbahn Radweg is in beide richtingen volledig bewegwijzerd, van Aachen Hauptbahnhof (Centraal Station) tot Troisvierges. De markering bestaat uit het karakteristieke blauw-gele logo. Op interessante punten zijn bovendien infopanelen met achtergrondinfo opgesteld.

Beste seizoen voor de Vennbahn Radweg

Van mei tot oktober. Dit is ook de droogste periode. De wintermaanden zijn vaak koud en nat (incl. sneeuwval). Mijd het populaire Monschau tijdens het weekend of feestdagen vanwege de grote drukte.

Vervoer naar de Vennbahn Radweg

Auto: Met de auto is de Vennbahn Radweg het snelst te bereiken. Aken, het beginpunt, ligt op 200 km van Utrecht (ca. 2.30 uur rijden). Troisvierges ligt op 290 km (ca. 3 uur rijden).

Trein: Vanuit Utrecht spoor je naar Aken via Heerlen (of Nijmegen), Venlo en Mönchengladbach.

Voorbeeldreis:

  • Heen: Amsterdam - Heerlen - Aachen Hbf
  • Tijd:  ieder uur
  • Reisduur: ca. 4 uur
  • Terug: Troisvierges - Luik - Maastricht - Amsterdam
  • Tijd:  iedere 2 uur
  • Reisduur: ca.  5 uur

Vervoer ter plaatse

Trein: Vanuit Troisvierges kun je ook naar Aken terugsporen, met overstappen in Gouvy en in Liège-Guillemins. Bedenk echter dat de trein maar een beperkt aantal fietsen kan meenemen (tijdig reserveren!). Voor groepen komt deze mogelijkheid dus niet in aanmerking. Meer informatie op www.treinreiswinkel.nl.

Shuttlebus: Op zon- en feestdagen tussen april en oktober rijdt er tussen Kalterherberg en Aken een fietsbus. Reserveren is telefonisch via +49 241 91 28 90 tot vrijdag 12 uur voor de volgende reisdag mogelijk. Meer informatie vindt u op:  www.avv.de. Als alternatief voor een terugreis met de trein en vooral voor grotere groepen bieden verschillende particuliere taxibedrijven in de regio vervoer van fietsers en fiets terug naar de plaats van vertrek aan.

Taxi: Via de Tourismusagentur Ostbelgien (zie onder Adressen) kan een taxi geregeld worden.

Huurfietsen
Wij huurden onze fietsen bij:
Zweirad-Verleih-Monschau
Herbert-Isaac-Straße 20
D-52156 Monschau
www.zweirad-verleih-monschau.de

Image
Vehnbahn-fietsen-radweg-duitsland_7
Bedenk dat de trein maar een beperkt aantal fietsen kan meenemen!

Overnachten langs de Vennbahn Radweg

Langs de Vennbahn Radweg vind je een keur aan overnachtingsmogelijkheden voor elk budget. Wij sliepen op de volgende adressen:

Aquis Grana City Hotel ****
Büchel 32/Buchkremerstraße
D-52062 Aachen
tel. +49-241-44 30
fax +49-241-44 31 37
www.hotel-aquisgrana.com
Groot, modern hotel in het centrum van de stad, direkt aan de voetgangerszone. Vraag in het weekend (vr en za) bij voorkeur naar een kamer aan de rustigere achterkant. Fietsgarage. Tweepersoonskamer met ontbijt vanaf € 85.

Hotel Alt Montjoie **
Stadtstraße 18
D-52156 Monschau
www.alt-monschau.de
Klein, familiair hotel "bij den Belg" in het hartje van Monschau. Overdag heerst in het stadje een gonzende bedrijvigheid, maar 's nachts is het heerlijk rustig. Fietsgarage.

Hotel Perlenau
Perlenau 1
D-52156 Monschau
www.perlenau.de
Klein, familiair hotel aan de oever van de Perlenau, midden in het bos, een paar kilometer buiten (boven) het centrum. Fietsgarage.

Relax Hotel Pip-Margraff
Hauptstraße 7
B-4780 Sankt Vith
www.pip.be
Groot, modern spahotel met mooi ingerichte kamers, in het centrum van Sankt Vith. Uitgebreid wellness-aanbod met rotszwembad, sauna, solarium, whirlpool, nevel- en regendouche. Uitstekend restaurant! Fietskelder.

NB Sinds begin 2014 werd het Duitse Bett+Bike-label van de organisatie ADFC (reeds toegekend aan bedrijven in Aken, Monschau en het Luxemburgse Troisvierges) tot Oost-België uitgebreid. Daardoor kunnen fietsers nu langs het volledige traject terugvallen op fietsvriendelijke accommodatie.

Image
Vehnbahn-fietsen-radweg-duitsland_5

Eten en drinken langs de Vennbahn

Langs de route vind je elke dag diverse mogelijkheden om proviand in te slaan of een hapje te eten.

Dag tot dag routebeschrijving Vennbahn Radweg

Dag 1
Aachen-Rothe Erde - Kornelimünster - Raeren - Roetgen - Monschau
Lengte: 49 km
Tijd: 3-4 uur
De Vennbahnradweg begint bij het station Aachen-Rothe Erde. Vandaar rol je door parken en rustige buitenwijken de stad uit. Voorbij Kornelimünster begint de gestage klim naar het plateau van de Hoge Venen (max. stijging 1,7 %). Daarbij volg je tot Raeren de rails van een bewaard gebleven stuk van de Vennbahn. Voorbij Raeren werden de sporen verwijderd. Door uitgestrekte bossen gaat het via Roetgen verder lichtjes bergop tot Lammersdorf. Vandaar (aanvankelijk onverhard) verder naar Konzen en tenslotte linksaf (niet bewegwijzerd) steil omlaag naar Monschau.

Dag 2
Monschau - Kalterherberg - Waimes - Born - St. Vith
Lengte: 44 km
Tijd: 3 uur
Vanuit Monschau brengt een korte, pittige klim je terug naar het tracé van de Vennbahn. Voorbij Kalterherberg moet het tracé van de spoorlijn verlaten: volg de knooppunten 86, 83, 80,79 en 92. Vermijd de (kortere, maar onoverzichtelijke) N699, zeker als je met kinderen op pad gaat. Bij Sourbrodt kom je weer op het tracé van de Vennbahn uit. In Waimes opletten dat je de afslag (linksaf rijden!) niet mist, want er gaat ook een fietsroute over een voormalige spoorlijn rechtdoor richting Malmedy. Door een licht golvend open landschap gaat het verder zuidwaarts naar St. Vith.

Dag 3
St. Vith - Lommersweiler - Burg-Reuland - Lengeler - Troisvierges
Lengte: 32 km
Tijd: 2.30 uur
Je verlaat St. Vith richting Neidingen, waar je weer aanpikt op het tracé van de Vennbahn. Voorbij Lommersweiler fiets je door de valleien van Our en Ulf via Burg-Reuland (burchtruïne) naar Lengeler, waar je weer even van het tracé van de Vennbahn moet afwijken. Een bewegwijzerde omleiding voert westwaarts langs de Grenzlandtunnel. De tunnel zelf is niet toegankelijk (vleermuiskolonie!). Vanuit Wilwerdange bereik je weldra het eindpunt in Troisvierges.

*Variant: Wanneer je de route in 2 dagen fietst, is het raadzaam de etappes 2 en 3 te combineren.

Bezienswaardigheden langs de Vennbahn Radweg

Aken
Aan de Dom kom je in Aken niet voorbij. De kerk werd in 1978 als eerste Duitse monument op de werelderfgoedlijst van de Unesco geplaatst. Het centrale gedeelte, de Mariakirche, was ooit de hofkerk van Karel de Grote. Bekijk zeker het vergulde Karelschrijn (met de botten van de keizer) en de imposante marmeren troon van Keizer Karel. De Domschatzkammer (aan de overkant van de straat) bevat de belangrijkste kerkschat ten noorden van de Alpen. Blikvangers zijn o.m. het met edelstenen en parels gesmukte Lotharkruis (rond 1000), het vergulde arm reliquarium (1481) en de gouden Karelsbuste (met het schedeldak van de keizer). www.aachendom.de

Image
De Dom in Aken werd in 1978 als eerste Duitse monument op de werelderfgoedlijst van de Unesco geplaatst.
De Dom in Aken werd in 1978 als eerste Duitse monument op de werelderfgoedlijst van de Unesco geplaatst.

Monschau
In de 18de eeuw was Montjoie, zoals Monschau tot 1918 heette, een wereldcentrum van de lakennijverheid. Die bloeitijd leeft verder in de prachtige herenhuizen en schilderachtige vakwerkhuizen langs de Rur. Niet te missen: het prachtige interieur van het Rote Haus, het mooiste herenhuis van de stad (www.rotes-haus-monschau.lvr.de). Een must voor mosterdliefhebbers is een bezoek aan de Historische Senfmühle Monschau, een van de laatste traditionele mosterdmolens (www.senfmuehle.de). In de koffiebranderij Caffee-Rösterei Maassen branden de broers Werner en Peter Maassen koffie op dezelfde wijze als hun overgrootvader wijlen Wilhelm Maassen (www.caffee-roesterei.de).

Fania
In het Natuurparkcentrum Botrange dompelt de gloednieuwe permanente tentoonstelling "Fania" de bezoeker onder in de wereld van de Hoge Venen. In het interactieve museum worden op een boeiende wijze diverse aspecten toegelicht: het klimaat, de ondergrond, het landschap zoals het was voor de komst van de mens, oude beroepen van de veenbewoners enz. Boeiende films over het turfsteken en het renatureren van de venen. Ook voor kinderen spannend: de "vijfzintuigentunnel", het takkennest van de eekhoorn en het "blotevoetenpad". www.botrange.be

Luistertochten
In Burg-Reuland, St. Vith en Bütgenbach kun je bij de plaatselijke VVV-kantoren een iPod lenen, waarmee je de omgeving kunt verkennen. Lokale persoonlijkheden vertellen daarbij anekdotes over smokkelaars, het Ardennenoffensief enz. www.eastbelgium.com/audioguide.

Image
In de koffiebranderij Caffee-Rösterei Maassen branden de broers Werner en Peter Maassen koffie op dezelfde wijze als hun overgrootvader.
In de koffiebranderij Caffee-Rösterei Maassen branden de broers Werner en Peter Maassen koffie op dezelfde wijze als hun overgrootvader.

Fietskaarten voor de Vennbahn Radweg

  • VeloTour Hohes Venn - Eifel. Fietskaart, 1:50.000, uitg. Nationaal Geografisch Instituut (NGI), € 9,-. De topografische kaart dekt 95 % van het traject van de Vennbahnradweg. Het stukje in Luxemburg ontbreekt.
  • RAVeL, 1:110.000, uitg. De Rouck Geocart, gratis. Deze kosteloze fietskaart bevat geen hoogtelijnen, maar toont wel het volledige traject van de Vennbahnradweg, naast diverse andere fietsroutes uit de regio. Verkrijgbaar bij alle VVV-kantoren in de Belgische Oostkantons.
  • Radwandern und Wandern in Ostbelgien und Umgebung, Joseph Lehnen, Grenz-Echo Verlag, € 15,-. De auteur beschrijft in dit gidsje 18 themaroutes uit de streek.

De kaarten en gidsen zijn doorgaans verkrijgbaar bij de gespecialiseerde reisboekhandel.Zie ook: www.reisboekhandel.nl voor een winkel bij jou in de buurt.

Handige websites Vennbahn Radweg