Fietsroute Vennbahn Radweg

De in 2013 geopende Vennbahn Radweg was een instant succes. De Vennbahn fietsroute volgt het tracé van de voormalige Vennbahn spoorweg op het grondgebied van Duitsland, België en Luxemburg. Een groot deel van de Vennbahn fietsroute ligt binnen het mooie Duits-Belgische Natuurpark Hoge Venen-Eifel. Een traject van 125 kilometer langs stille dalen, ruige hoogten en verlaten stationnetjes, gekruid met sterke smokkelverhalen.

lijn-1px

Georganiseerde Vennbahn fietsreis van SNP

Heb je na het lezen van onderstaand verhaal zin gekregen om de Vennbahn Radweg te gaan fietsen, maar lukt het door drukte niet om alles zelf te regelen? Dan kan Op Pad deze georganiseerde fietsreis van SNP Natuurreizen over de Vennbahn Radweg harte aanbevelen. Op de website van SNP vind je alle informatie over deze reizen, zoals beschikbare vertrekdata en prijzen. Kijk op snp.nllijn-1px

Voor het Deutsche Reich was de aanleg van de Vennbahn van vitaal belang voor het vervoer van kolen en ijzererts tussen de industriecentra van Aken en Luxemburg. De opening van de “spoorweg van de Hoge Venen” in de jaren 1885-89 ging dan ook gepaard met grote feestelijkheden. Bijna overal werd de eerste trein met fanfaremuziek en kanonschoten onthaald. Na de Tweede Wereldoorlog boerde de Vennbahn echter fors achteruit. In de jaren 80 werd de spoorlijn opgedoekt en ten slotte omgetoverd tot een prachtige fietsroute.

Vennbahn, eerste stop

We zijn nog maar net Aken uit, de stad van Keizer Karel, wanneer de beboste heuvels van de Hoge Venen zich in de verte aftekenen. Weldra schuift Kornelimünster voorbij, een bedevaartsoord dat in de middeleeuwen populair was bij de boeren. Een bedevaart naar Cornelymünster gold als prima investering tegen gekkekoeienziekte. Cornelius is immers patroonheilige van het hoornvee. Tegen zomerse stortbuien heeft echter ook de heilige geen recept…

Aken is de start.

De plensbui spoelt ons zo het stadje Walheim binnen. Bij het station wordt gelast, gehamerd, geschroefd en geschilderd. Op de sporen staan drie “Henschel”-locs uit de jaren 50, die door de Eisenbahnfreunde Grenzland worden gerestaureerd. Hun droom: een museumspoorweg van Stolberg naar Eupen. In Raeren zetten we voor het eerst voet op Belgische grond. Het stationnetje ligt er verlaten bij. Sombere bakstenen muren, afbladderende verf, een verroeste stoomlocomotief voor de deur. Uit het onkruid steekt een stel verroeste armseinen de kop op. Op een zijspoor parkeren “vergeten” wagons en locomotieven…

Winstgevende smokkel

Voorbij Walheim begint de Vennbahn aan haar klim naar de Hoge Venen. In Roetgen rollen we opnieuw Duitsland binnen. Het is niet de laatste keer dat we de grens oversteken. Op een afstand van 35 km gebeurt dat liefst elf keer! Een gevolg van de Vrede van Versailles, waardoor de Pruisische kantons Eupen en Malmedy na de Eerste Wereldoorlog als herstelbetaling bij België werden gevoegd. Om oeverloze grenscontroles te vermijden, werd ook de spoorweg dan maar tot Belgisch grondgebied gebombardeerd. Het gevolg: tussen Raeren en Kalterherberg passeer je niet minder dan vijf Duitse exclaves!

Het bizarre grensverloop was een kolfje naar de hand van smokkelaars.  Vooral de koffiesmokkel leverde in de jaren na de Tweede Wereldoorlog een aardige stuiver op. Op sommige plaatsen, zoals Mützenich, deed zowat iedereen eraan mee. Dat was niet ongevaarlijk. Op een bepaald moment zat het gros van de kudde van de plaatselijke pastoor Scheidt in de Keulse gevangenis “Klingelpütz” achter slot en grendel.

De maximale stijgingsgraad bedraagt 1,7 %!

De Hoge Venen in

Eindeloze dennenbossen glijden voorbij. Hogerop glinsteren moerassen in de avondzon. Tijdens de bloeiperiode van de Vennbahn werd in de Hoge Venen ook nog volop turf gestoken. Uit die dagen stamt haar bijnaam Bimmelbahn: als waarschuwing voor de turfstekers luidde de machinist aan iedere overweg een bel.

In de avondschemering rollen we Monschau binnen. Kromme, geplaveide straatjes met statige vakwerkhuizen zomen de oevers van de Rur, die door een nauw dal stroomt, beheerst door een machtige burcht. Prachtige herenhuizen ademen de sfeer van de late 18de eeuw, toen de lakennijverheid Montjoie tot bloei bracht.

Monschau.

Bij Kalterherberg slaat het paapje toe. Fietsers moeten hier het tracé van de Vennbahn verlaten, aangezien er een – jawel één! – broedpaar van het paapje nest. Een beschermd zangvogeltje, dat geen fietsende pottenkijkers duldt! Vreemd genoeg lijken noch de dagelijks voorbij denderende draisines noch het kanonnengebulder in het nabije militaire kamp Elsenborn het beestje te kunnen deren.

Bij Sourbrodt pikken we de draad weer op. Voor ons ontrolt zich een zacht golvend heuvellandschap. Uitgestrekte weiden vol paarden wisselen af met plukjes bos en kleine valleitjes. In Born glijden we onder de Freiherr von Korff-viaduct (1916) door, een overblijfsel van de “Grote Oorlog”, toen over deze brug troepen naar het westfront rolden.

Slotetappe Vennbahn Radweg

De slotetappe van St. Vith naar Troisvierges is misschien wel de mooiste. Vooral het traject door de vallei van de Our met haar fleurige bloemenweiden en steile, beboste hellingen mag er wezen. De spoorwegbouwers bezorgde de grillige topografie uiteraard de nodige kopzorgen. Nergens anders moesten zoveel tunnels en bruggen worden gebouwd. De langste tunnel is de Grenzlandtunnel (790 m) tussen Lengeler en Wilwerdange. Boven de tunnel lag vroeger een café. André Kleis, een boer uit Lengeler, herinnert zich nog goed wat dat betekende: “Telkens wanneer de stoomtrein de tunnel in dook, rinkelden in het café de glazen op de toog en rammelden de borden in de keuken.”

Voor fietsers is de tunnel taboe. En eens te meer gooit een beestje roet in het eten: de meervleermuis. 300 exemplaren van deze zeldzame vleermuissoort heben beslag gelegd op de tunnel. En zolang deze gezellige nachtdiertjes het in de donkere, vochtige pijp naar hun zin hebben, moeten fietsers maar omrijden…

Korte feiten over de Vennbahn Radweg

Route: De Vennbahn Radweg werd aangelegd op een oud spoorwegtracé. De lengte is 125 km.
Zwaarte: Eenvoudig.
Navigeren:
De Vennbahn Radweg is in beide richtingen gemarkeerd met een blauw-geel logo.
Beste seizoen: Van mei tot oktober. Dit is ook de droogste periode. De wintermaanden zijn vaak koud en nat (incl. sneeuwval). Mijd het populaire Monschau tijdens weekends of feestdagen, omwille van de grote drukte.
Vervoer naar: Aken, het beginpunt, ligt op 200 km van Utrecht en is goed per trein bereikbaar. Vanuit Troisvièrges kun je terug naar Aken per trein (beperkt fietsvervoer), met 2x overstappen. Via de lokale VVV kan alternatief een taxi met fietstransport worden geregeld.
Overnachten: Langs de route vind je op regelmatige afstanden logies voor elk budget.

Zelf de Vennbahn fietsen?

Liever georganiseerd?

Gerelateerd

Delen

Waardering
45248
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

46 reacties op “Fietsroute Vennbahn Radweg

  1. Ik ga de Vennbahn, vanuit Maastricht, in juli alleen fietsen en neem mijn tentje mee. Zijn er genoeg campings onderweg waar je zonder reserveren terecht kunt?

  2. Afgelopen weekend (18 en 19 november) deze route gefietst vanuit Troisvierges naar Aken. In Maastricht staat een kaartautomaat van de Belgische spoorwegen, hier heb ik een kaartje gekocht naar Luik. Kosten €5 voor een enkele reis, en €5 voor het fietsticket. In Luik overgestapt op de stoptrein naar Troisvierges. Je kunt bij de Belgische automaat hier geen kaartje voor kopen, dit kun je wel in de trein doen. Gewoon wachten tot een conducteur langskomt. Kosten van dit treinkaartje zijn +- €25 incl fiets.
    Bij de uitgang van het station in Troisvierges fiets je zo de Vennbahn op, kan niet missen. Route aanduiding is 100% in orde, je kunt echt niet misfietsen. Overnacht in Monschau (+- 80km verder) in een jeugdherberg (€30 incl ontbijt). De volgende dag de resterende +- 50km naar Aken gefietst, en (in mijn geval) nog 30 km door naar Maastricht.
    Vooral het eerste gedeelte van de route is erg mooi (heuvelachtig), naarmate je richting Aken fietst wordt het minder heuvelachtig, maar desondanks mooie omgeving. Bossen afgewisseld met dorpjes, allemaal mooie vergezichten, kortom echt de moeite waard.

  3. Hallo,
    Weet iemand of er inmiddels oplaadpunten zijn voor e-bikes?
    Wij willen de route ook n keer gaan fietsen met zeker 1 en mogelijk 2 e-bikes.
    Bij voorbaat dank.
    Groetjes Annemiek

  4. Wij (60 en 62 jaar) hebben de Vennbahn gefietst van Troisvierges naar Aken. Wij reden op ‘gewone’ fietsen (Gazelle) met versnellingen. We hebben genoten van het parcours en de omgeving. De eerste kilometers vielen ons echter zwaar tegen. We werden namelijk geconfronteerd met stijgingspercentages tot 10%, waardoor we regelmatig moesten lopen. Erg vermoeiend dus.
    Op de site las ik ook “laatste gedeelte van de Vennbahn geasfalteerd”. Dit vind ik enigszins misleidend. Op diverse trajecten (met name in het zuidelijke gedeelte) is de ondergrond uitsluitend verhard en moet je vooral bij het afdelen oppassen.

  5. Vennbahn van Zuid naar Noord gefietst.We hebben, na aankomst in Aken, onze tocht verlengd om via het Drielandenpunt naar onze auto in Welkenraedt terug te komen.
    Tip:
    vermijd een dubbele overstap met de fiets in de trein; neem de trein niet vanuit Aken maar van Welkenraedt. Hier kan je de auto bij het station vrij parkeren. Op station Luik is lift, roltrap of lopende band aanwezig om van perron te wisselen.
    In het weekend wordt het fietspad, vooral de geasfalteerde delen, helaas ook gebruikt door racefietsen en skeelers.

  6. Wij hebben de Vennbahn gefietst in juni 2017 van Troisvierges naar Aken, en daar erg van genoten.
    Ik ben 65, mijn vrouw is 58, we zijn niet getraind of zo, en we hebben gewoon op onze Amsterdamse stadsfietsen gereden.
    Ik heb een Batavus met 3 versnellingen en daar lukt het best mee.
    Een enkele keer moest ik een stukje lopend stijgen.
    Helemaal zonder versnelling zou ik niet aanraden, maar het traject is echt niet moeilijk.
    Het eerste stuk tot Saint Vith, is het mooiste.
    We hebben de tweede nacht in Monschau gelogeerd, en dan is de terugkeer naar de Vennbahn wel even pittig stijgen: dat heb ik te voet in 10 minuten gedaan, dus maak je geen zorgen.
    Het laatste stuk, van Monschau naar Aken is inderdaad voornamelijk lekker afdalen.
    Daarna hebben we de trein terug naar Trois Vierges genomen, gewoon kaartjes in Aken gekocht, dat kostte per persoon met fiets iets van € 40,00, dus maak het jezelf nou niet te moeilijk.
    Wij vonden het een heerlijke tocht, je rijdt door de natuur en je hoort de vogels, de route is erg goed aangegeven, verdwalen is echt niet mogelijk, het pad is steeds ongeveer 2 meter breed en er is vrijwel overal asfalt.
    Je wordt steeds weggeleid van de bewoonde wereld, maar je bent er wel vlakbij, dus iets eten of drinken lukt ook goed.
    Er is geen ander verkeer, alleen kruis je af en toe een straat of weg waar je even moet opletten.
    Kortom, een fijne tocht !

  7. L.S.,
    Wij willen met de auto naar Troisvierges rijden.
    Van daar uit de Vennbahn fietsen naar Aken. Wat zijn de mogelijkheden om weer naar Troisvierges terug te gaan om de auto op te halen?
    Is het handig om in Aken een trein en fietskaarten te kopen of is er ook een mogelijkheid met een fietsbus? Welke tijden zijn mogelijk?
    Graag info hierover .
    Met vriendelijke. Groet, Martine

  8. Hallo,
    Ik ben voornemend om de Vennbahn route te fietsen in augustus. Kan iemand mij vertellen of deze fietstocht alleen te doen is? Of kom je behoorlijk afgelegen stukken tegen met veel bossen, waar nauwelijks iemand fietst?
    Ik hoor het graag. Alvast bedankt.
    Groet, Marjolein

  9. Nog een reden om deze prachtige route in omgekeerde richting (dwz vanuit Troisvierges) te fietsen: je heb de zon veelal in de rug.
    In Troisvierges ontmoetten wij een van oorsprong Nederlandse man, die daar recent een tourist informatie kantoor opende. Veel informatie te vinden en hij hielp ons aan een adres waar een prima studio werd verhuurd aan de rand van Troisvierges. Veel beter, rustiger en goedkoper dan het hotel vlak bij het station.
    En wij maakten vanuit Monchau (goed toeven in de prachtige jeugdherberg daar) een dagtocht langs de oever van de Ruhr. Zeer de moeite waard!

    1. Hoi Eveline,
      Wij willen de route ook vanuit Troisvierge gaan fietsen. Bedankt voor de tips.
      Kun jij mij vertellen waar het startadres is van de route inTroisvierge?
      Wij vertrekken zondag a.s.
      Bedankt alvast.

  10. Wij (echtpaar, 65+) reden de Vennbahn route in juni 2015 op simpele Batavussen met 7 versnellingen. Dat was prima te doen! Voor in totaal minder dan € 100 reisden wij (2 pp. mét fietsen) per trein van Utrecht naar Troivierges (via Maastricht en Luik) en terug van Maastricht naar Utrecht. Het meenemen van de fiets in de trein leverde geen problemen op (in omgekeerde richting kan dit wel een probleem zijn!).
    Het was om meerdere redenen een goede keuze om de Vennbahn in tegenovergestelde richting te rijden: 1. je loopt zo de eerste 40 km “vals plat” van Aken-Lammersdorf mis; wij fietsten dat traject met af en toe een beetje bijtrappen constant naar beneden! 2. Je hebt meestal wind mee. 3. Je komt af en toe een fietser tegen, maar wordt niet ingehaald en hoeft ook niet in te halen. Geeft veel rust!
    Je hebt absoluut geen routekaart nodig, de route wijst zichzelf en onderweg staan overal infoborden met de route, bezienswaardigheden en historische weetjes. Er is geen gemotoriseerd verkeer onderweg, af en toe kruis je een weg(getje): rust alom! Wij hebben nauwelijks andere fietsers gezien, maar dát kan liggen aan de tijd van het jaar.
    Onderweg zijn voldoende overnachtingsmogelijkheden in stadjes en dorpen (hotel, BenB, camping), je moet dan soms wel even van de Vennbahn af.
    Het is verstandig om een lunchpakket voor onderweg mee te nemen.
    Zorg dat je fiets in orde is en dat je zelf een band kunt plakken!
    Het natuurschoon en de uitzichten zijn prachtig onderweg.
    Een aanrader voor iedereen, jong en oud!

    1. Ha Peter,
      Neen, er mag geen gemotoriseerd verkeer op de Vennbahn rijden, dus ook geen scooter. Helaas voor jou….
      Groet,
      Annelies

  11. Hallo
    Heeft iemand een idee hoe ik de Vennbahn kan combineren met de Rurufer Radweg
    Ik begrijp dat beide routes lang Monschau gaan maar ik zou graag in een lus fietsen
    Mogelijk is er nog een combi met een derde route mogelijk?
    Alvast bedankt.

  12. Ik ben op zoek naar een redelijk vlakke route terug van Troisvierges naar Maastricht./Aken.
    Kan iemand hier iets meer over vertellen?

    1. Wij hebben de Vennbahn andersom gefietst nl. van Troisvierges naar Aken omdat je dan niet de eerste 35 km te maken krijgt met een “vals plat”, wat heel vermoeiend kan zijn.
      In de andere richting krijg je in het begin te maken met een steile helling, verder wat stukken stijgen en dalen maar dit is goed te doen. Als toetje krijg je dan aan het einde van de hele rit de afdaling vanaf Monschau naar Aken.
      Wij namen vanuit Maastricht de trein naar Luik met fieskaartje van 12 euro!!!!
      Duurder dan het personenkaartje van 6.60 euro
      In Luik stapten wij over en kochten in de trein (dat kan in Belgie) kaartjes naar Troisvierges, dat was veel goedkoper dan aan het loket. Fietskaartjes kosten maar 9 euro en het traject kost 6 euro voor 65 plusser.
      (Als je in Maastricht kaartje koopt naar Troisvierges kost dat 26 euro, niet doen dus).
      De reis gaat dan eigenlijk naar de grens van Luxemburg, daar zou je een nieuw kaartje moeten kopen a 12 euro voor nog een afstand van 5 km in Luxemburg. Je zou kunnen overwegen om uit te stappen en verder te fietsen maar onze conducteur zei:”blijf maar gewoon zitten” dus even waren wij zwartrijder! In Troisvierges ben je meteen op de Vennbahn.
      Overnachten kun je overal. Er staan borden onderweg met adressen.
      In Troisvierges is verder niets te beleven, geen gezellig overnachtingsplaatsje.

  13. fantastische tocht!. we logeerden in IBIS HBF in Aken,hotel Lindenhof in Monschau,hotel Vierjahreszeiten in Nidrum en in hotel les Timandines
    in Troisvierges. goede hotels,de laatste twee hebben ook een goede keuken.

    1. de trein naar Luik vertrekt iedere twee uur van Troisvierges vanaf 08,15. In Luik overstappen op het treintje naar Maastricht. Wij hadden geen problemen Er was genoeg ruimte voor onze fietsen, maar het als het erg druk is zou dat wel eens moeilijk kunnen worden.

  14. Beste fietsvrienden.
    Wil deze tocht heen en terug gaan doen, met een tentje. Weet iemand of er een camping is gelegen op ongeveer 2/3 van Aken naar Luxemburg?
    Mvgr Johan Dijkstra

    1. Ik heb de Vennbahn met ‘n E-Bike gereden 2 jaar terug. De 1ste overnachting was in Roetgen, maar vanaf Kalterherberg was er omleiding en moesten we door de bossen van de Hoge Venen rijden tot in Sourbrodt. Dat heeft toen veel energie van de batterij gekost. Vanaf Sourbrodt tot Sankt Vith is nog ‘n heel eind en ik zou het heel zeker niet halen. Maar aan station Sourbrodt is ‘n beenhouwer en ik heb toen heel lief gevraagd aan die mevrouw of ik even wat kon bijladen. Eerst was ze weigerachtig, maar ik heb toch ‘n uurtje kunnen bijladen. Ik heb nadien de organisatie van de Vennbahn gecontacteerd of er geen oplossing kon gevonden worden voor de E-Bikes om oplaadpunten te voorzien op de route. Ze zouden zien wat er kon gedaan worden. Ik zal waarschijnlijk in september deze route nog eens overdoen.

  15. Ik ben heel nieuwsgierig of er al iemand met een elektrische fiets deze tocht heeft gedaan. zo ja, graag hem/haar reactie.

  16. Een boeiende tocht. Het aanvullende traject naar stad Luxemburg, de kunstroute, bleek lastiger te traceren.
    Duitse grondigheid ontbrak bij het duidelijk aangevn van alternatieven bij zogenaamde Umleitungen

  17. Een boeiende tocht. Het aanvullende traject naar stad Luxemburg, een kunstroute, was lastiger te traceren.
    Duitse degelijkheid was afwezig bij het duidelijk aangeven van alternatieven bij zogenaamde Umleitungen

  18. Ik heb de route gelopen in mei 2014. Erg mooi, maar als wandelaar zijn het soms ook lange rechte stukken, waar je ff doorheen moet. Heb er 4 dg over gelopen. 5 is beter.

    1. beste Ernst,

      de auteur geeft door dat de route in beide richtingen volledig bewegwijzerd is van Aachen Hauptbahnhof (Centraal Station) tot Troisvierges en is gemakkelijk te volgen.

      groet,
      redactie OP Pad

  19. Hoe is het met de bewegwijzering van Troisvierges naar Aken? Het antwoord op die vraag zie ik niet bij de reacties…

    1. De route is heel makkelijk te fietsen! Je hebt eigenlijk geen kaart of gps nodig. De route is veelal mooi geasfalteerd en bewegwijzerd. Genoeg slaap gelegenheden. Vorig jaar gefietst als onderdeel van de route Maastricht, Aken, Troisvierges, Francorchamps, Luik en weer Maastricht. Leuke route!

  20. Wij zijn van plan de route van Troisvierges naar Aken te fietsen. Kunt u ons zeggen of de bewegwijzering in die richting o.k. is?
    Dank en groet,
    Lex Muskens

  21. net deze week de vennbahn gefietst.Begonnen in Aken heb je uren vals plat omhoog tot lammersdorf. Tot st.vith is de weg goed. Vanaf st.vith wordt het lastig, tweemaal een omleiding en dat betekent gelijk hellingen van 10% en de bewegwijzering is slecht.
    Beginnen in Trois Vierges is een overweging. Vaak wind achter en vanaf Lammersdorf alsmaar naar beneden.

    1. Wij willen de vennbahn fietsen van troisvierges naar aken. In de buurt van lengeler ligt de vleermuistunnel. Is de omweg hier erg steil omhoog? Omdat mijn vader van 76 mee gaat wil ik graag vooraf weten waar we de steile bergen tegenkomen.

  22. Hoe kom ik op de Vennbahn in Aken?

    Verlaat het station via de hoofdingang. Ga hier RA (Römerstasse). Volg de verkeersstroom eerst LA en daarna RA. In de linkerbocht ga je, als fietser RD de Warmweihlerstasse in.
    Sla LA (Bismarckstrasse). Steeds RD totdat je rechts de onderdoorgang naar het station Aachen Rothe Erde ziet. Ga RA het spoor onder door. Neem de eerste weg links (Eisenbahnweg). Ga bij de stoplichten LA (Philipsstrasse). Direct VOOR de spoorlijn RA en je fietst op de Vennbahn!

    1. De bewegwijzering is op zich goed in orde. Let wel op bij de oversteek (2x) van de grote weg in Roetgen, het is daar best druk. De overige kruisingen in de dorpjes vallen wel mee, ze zijn overzichtelijk. De wegen zijn breed en goed onderhouden. Laat je hierdoor niet in trance brengen; je gaat op deze auto-luwe route heerlijk in een bepaalde cadans trappen en juist daarom moet je attent zijn bij kruisingen.
      In Walheim is het wel even goed zoeken. Je moet de grote weg (L233?) oversteken. Advies: volg hier gewoon de ervaren/overige fietsers en/of orienteer je op de stand van de zon. Volg de grote lijn en je zit weer op de goede route.
      Medio september 2014 heb ik gefietst van Waimes naar Burg-Reuland v.v. en daar viel het mij op hoe het asfalt plotseling over een kilometers lang traject verandert in grind. De bewegwijzering gaat plotseling over in die van de Belgische knooppuntenroute. Men mag in dit bosrijke gebied niet asfalteren.Op de informatieborden langs de route kun je precies zien welke stukken asfalt of grind zijn. Noch op de papieren kaart, noch op de website van de Vennbahn vind je dit terug. Wel wordt daar een percentage genoemd bij de statistieken over de route, maar de route is toch met dunne banden te berijden. Geniet van de natuur en neem die ene helling dan maar voor lief.
      Tip: bereid uw route indien gewenst in etappes voor, via de website van de Vennbahnroute.
      Kornelimunster is toeristisch bezien de moeite waard om te bekijken, maar de op-en afrit van de Vennbahn is hier niet direct op het gevoel te vinden.
      Verder goed de borden interpreteren en de juiste RAVeL nummers blijven volgen. Dus niet in Waimes de L45 nemen of in Butgenbach de L45A (hoewel die routes ongetwijfeld ook mooi zijn!

Laat een reactie achter op Dennis Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *