icon-mouse icon-mountain icon-facebook icon-instagram icon-pinterest icon-twitter icon-youtube icon-close icon-zoek icon-triangle-left icon-triangle-right
Image
Zwarte woud fietspad
Routes

Fietsroute door het Zwarte Woud

  • 22 maart 2013
  • Door: Roel van den Eijnde
  • Fotografie: Jan Mark Moquette

De fietsroute Schwarzwaldradweg is een geweldige mogelijkheid om het Zwarte Woud middelgebergte (hoogste top: ­Feldberg 1493m) van zuid naar noord te doorkruisen. De fietsroute tussen Lörrach en Karlsruhe is 375 kilometer lang en je fietst 'm in vier of vijf dagen. Grote delen zijn onverhard en voeren over brede boswegen.

In het kort

Gebied: Zwarte Woud in Duitsland.
Tocht: De Schwarzwald-Radweg; 375 km van Lörrach naar Karlsruhe in vijf dagen.
Zwaarte/moeilijkheidsgraad: Gemiddeld maar stevige fietsafstanden, heuvelachtig terrein, soms steil klimmen of afdalen. Route is grote delen onverhard, maar is géén mtb-route. Te doen met vakantiefiets en bagage.
Navigatie: De volledige route is ­gemarkeerd (bordje zwarte fiets met rood ‘wiebertje’). ADFC-­Radroutekarte 20 en 24.
Beste fietsseizoen: Vanaf mei tot oktober. Mei kan nog koud zijn, met regen moet je in het Zwarte Woud altijd rekening houden.
Overnachten: Campings en ­Gästhauser.
Vervoer ernaartoe: Met de City Night Line van Amsterdam, Utrecht of Arnhem naar Basel Bad (CH); lokale trein naar Lörrach. Reserveren fiets ­verplicht.

Bekijk de video

Vooraf waren we bang vooral door het dichte bos te fietsen; het Zwarte Woud is niet voor niets het grootste bosgebied van Duitsland. Maar buiten de eerste en laatste dag viel dat enorm mee. De route is juist erg afwisselend met spectaculaire afdalingen, steile klimmen, machtige en eenzame dalen en historische stadjes. En volop vergezichten op het Rijndal en de Vogezen.

De Schwarzwaldradweg is perfect gemarkeerd en dankzij de uitstekende ADFC-Radtourenkarten heb je de mogelijkheid je route naar je eigen smaak aan te passen.

Image
Het Zwarte Woud is het grootste middelgebergte van Duitsland.
Het Zwarte Woud is met een lengte van 375 km het grootste middelgebergte van Duitsland. Het loopt van Lörrach boven Basel naar Karlsruhe

Over het gebied het Zwarte Woud

Het Zwarte Woud is het grootste middelgebergte van Duitsland; 160 kilometer lang en 80 kilometer breed (in het zuiden) en 40 kilometer breed (in het noorden). De totale oppervlakte van het Zwarte Woud bedraagt 13.000 km2. In het westen loopt het gebergte steil af naar de Bovenrijnse Laagvlakte (tijdens de fietstocht zie je de Rijn regelmatig liggen!), naar het oosten is de daling veel geleidelijker en minder spectaculair.

Het Zwarte Woud wordt aan de zuidkant begrensd door Zwitserland en aan de westkant door Frankrijk, hoewel daar het brede (30 km!) Rijndal dus nog tussen ligt. Aan de andere kant van de Rijn verrijzen alweer de Vogezen; ook deze zie je tijdens de fietstocht met mooi weer regelmatig liggen. De Vogezen en het Zwarte Woud vertonen overigens grote overeenkomsten; in beide middelgebergten zijn gneis en graniet de overheersende ondergrond.

Aan de oostkant stroomt de Neckar, wordt de Donau geboren en ligt de (lagere) Schwäbische Alb. Aan de noordkant zie je het landschap letterlijk afrollen en liggen Karslruhe en Pforzheim als grootste steden.

Image
fietsroute-schwarzwald-radweg-zwarte-woud-duitsland-09
Het Zwarte Woud alleen maar bos? Nee, het is juist verrassend veelzijdig. Bos, open stukken, dorpen en stille dalen wisselen elkaar af.

Het Zwarte Woud is dus een middelgebergte, met afgeronde toppen, diepe Schluchten en veel riviertjes die grotendeels afwateren richting de Rijn. De hoogste ‘berg’ van het gebied is de Feldberg van 1493 meter hoogte; hoog genoeg om in de winter één van de belangrijkste skigebieden van Duitsland te zijn. Andere hoge jongens zijn de Herzogenhorn (1415m), Belchen (1414m) en in het noorden de Hornisgrinde (1163m). Door de ligging van de hoogste toppen in het zuidelijk deel van het Zwarte Woud, wordt dit gebied ook wel Hochschwarzwald genoemd.

Het hele gebied is ontstaan door bewegingen in het aardoppervlak. De breuk die de Rijnvlakte deed ontstaan veroorzaakte ook een kanteling van de flank, waardoor de westkant sterk omhoog werd gedrongen (tot wel 3000 meter!). Vooral in het zuidwesten verrijzen de hoogste toppen en komen hier en daar zeer steile hellingen voor (Feldberg!). De steenlagen van het grondgebergte, graniet en gneiss, komen hier aan de oppervlakte (bron: ANWB Reisgids Zwarte Woud/ Bodensee).

In totaal wonen er in het Zwarte Woud zo’n 1,3 miljoen mensen. Grote steden zijn Freiburg, Lörrach, Freudenstadt, Offenburg, Karlsruhe en Baden-Baden. Tijdens de fietstocht heb je vooral het gevoel door een onbewoonde streek te fietsen. Uiteraard komt dat ook door de keuze van de route; deze gaat vaak over stille boswegen en kleine asfaltwegen. Maar verder is het Zwarte Woud, ondanks de ontsluiting aan het begin van de vorige eeuw, behoorlijk eenzaam gebleven.

Image
Het Zwarte Woud is dunbevolkt. De plaatsen en steden zijn de moeite waard om te bezoeken.
Het Zwarte Woud is dunbevolkt. De stadjes en steden zijn de moeite waard om te bezoeken. Het middeleeuwse Gernsbach aan de rivier de Murg is rijk geworden met het vervoer van hout naar Nederland.

Informatie over de Schwarzwald Radweg

Vijfdaagse fietstrektocht met bagage over de Schwarzwald Radweg tussen Lörrach en Karlsruhe. De route is 375 kilometer lang en voert deel over onverharde boswegen en meestal rustige asfaltweggetjes. Er moet iedere dag stevig worden geklommen, maar gelukkig volgen er ook flinke afdalingen. Hoogste punt van de route is de bijna 1300 meter hoge Feldbergpas, aan de voet van de Feldberg.

De Schwarzwald-Radweg is een geweldige mogelijkheid om dit Duitse middelgebergte van zuid naar noord te doorkruisen. De route tussen Lörrach en Karlsruhe is 375 kilometer lang en fiets je in vier of vijf dagen. Grote delen van de route zijn onverhard en voeren over brede boswegen, maar asfalt is onvermijdelijk. Vooraf waren we bang vooral door het bos te fietsen; het Zwarte Woud is niet voor niets het grootste bosgebied van Duitsland. Maar buiten de eerste en laatste dag viel dat enorm mee. De route is juist erg afwisselend met spectaculaire afdalingen, steile klimmetjes, machtige en eenzame dalen en historische stadjes. En volop vergezichten op het Rijndal en de Vogezen. Oriënteren is geen enkel probleem. De Schwarzwald-Radweg is perfect gemarkeerd en dankzij de uitstekende ADFC-Radtourenkarten heb je de mogelijkheid je route naar je eigen smaak aan te passen. Zorg dat je tijd overhoudt in Karlsruhe; het is een groene, levendige en dankzij de vele studenten ook jonge stad.

Image
Ook in de zomer kun je in het Zwarte Woud tegen een verregende ochtend aanlopen. Regenjasje aan, even doorbijten en een uur later schijnt de zon weer.
Ook in de zomer kun je in het Zwarte Woud tegen een verregende ochtend aanlopen. Regenjasje aan, even doorbijten en een uur later schijnt de zon weer.

Dag 1

Vertrek vanaf station Lörrach. Begin rustig stijgen over asfalt. Al buiten Lörrach gaan we het bos in. Vanaf Malsburg maken we een lange, stevige onverharde stijging tot aan Marzell. Hier ben je wel enkele uren mee zoet. Het is verstandig om boven Marzell even naar het dorp af te dalen om wat te eten en te drinken. Na Marzell ligt het langdurige klimmen achter de rug. De weg stijgt en daalt nu geleidelijker. Het landschap wordt wat opener. Uiteindelijk daal je af naar Nedenweg. Hier neem je het asfalt, stukje klimmen naar Oberböllen en dan definitief een lange afdaling naar Wembach en over brede doorgaande asfaltweg naar Schönau.

Image
Der Schwarzwald Radweg heeft een eigen markering: een zwarte fiets met een rood 'wiebertje'.
Der Schwarzwald Radweg heeft een eigen markering: een zwarte fiets met een rood 'wiebertje'.

Dag 2: (vanwege het slechte weer op deze dag hebben we een alternatieve route moeten kiezen!) Vanaf Schönau over fietspaden langs de verharde weg naar Utzenfeld en Totdnau. Buiten Totdnau begint de vrij lange en pittige klim naar de Feldbergpas. Bij de Menzenschwanderhütte even afgedaald en achterlangs (onverhard) naar het Caritashaus. Daar de 317 recht oversteken en onverhard verder richting Feldsee. Mooie route! Bij Raimarithof kun je definitief kiezen voor Rinken en hier verlaat je de route ook.

Dag 3: Vanaf Rinken niet terug naar de route (kan wel), maar over de verharde weg heerlijk afdalen naar Hinterzarten. In Hinterzarten kozen wij ervoor verder langs de verharde weg te fietsen naar Breitnau en rechtsaf, via Berhaüsle en Schlegelfranzenhof naar Jostal (koffie Ober Höhenhof). Hiermee laat je een lange lus naar het oosten liggen, de dag is verder al lang genoeg en deze route is ook prachtig! Over de verharde weg verder klimmen naar Waldau. Iets buiten Waldau pakken we de route weer op. Via klein weggetje naar Kalte Herberge. Vanaf hier stijgen en dalen, verhard en onverhard, schitterende dalen en kleine dorpjes. Afdalen naar Brend. Daarna achterlangs naar Rainertonishof; daar gegeten. Meteen steil klimmen en redelijk op gelijke hoogte naar Schonach. Voor het klokkenmuseum moet je in het dorp eerst nog afdalen en later weer terug omhoog om de route op te pikken. Vanaf Schonach eerst klimmen verharde weg, daarna afslag onverharde dalende weg (heerlijk fietsen) tot helemaal naar Mühlenbach en dan verder naar Hausach. Over dijkje (fraai fietspad) langs water naar Wolfach.

Image
Geen route om met de racefiets te rijden. Regelmatig kom je onverharde trajecten tegen waar je met een goede vakantiefiets prima uit de voeten kunt. Druk? Nergens!
Geen route om met de racefiets te rijden. Regelmatig kom je onverharde trajecten tegen waar je met een goede vakantiefiets prima uit de voeten kunt. Druk? Nergens!

Dag 4: Vanaf begin klimmen over smalle verharde weg van ca. 250 naar ca. 750 meter. Boven aangekomen stukje afdalen en dan meteen rechts steil het bos in. Vanaf hier begint een bosweg op een hoogte van 600-700 meter met lange tijd veel klimmen en dalen. Uiteindelijk kom je uit op een plateau op 811 meter (Schmidsberger Platz). Vanaf daar gelijkmatig en heel lang licht dalen en stijgend naar Hotel Restaurant Hirsch in Zwieselberg (lunch). Vanaf Zwieselberg heerlijk door het bos klimmen naar Kniebl en verharde pas op 970 meter (Alexanderschanze, verlaten hotel). Langs de Schwarzwaldhochstrasse (hoogveenachtig, mooi vergezichten) en 400 meter afdalen naar Obertal. Wij pakten een zijdal (Langenbach) over Zwickgabel naar Schwarzenberg. Dan langs de rivier en hoofdweg naar Forbach.

Dag 5: Laatste dag. Vanaf Forfach meteen naar de ‘buitenwijken’ en onverhard door bos. Vervolgens binnendoor afdalen naar Langenbrand. Dan heerlijk fietspad aan andere kant van de rivier naar Gernsbach (leuk stadje). Vanuit Gernsbach door mooi en rustig dal naar Loffenau. Beetje stijgen. Dan over brede verharde weg, later smal verharde weg tot Waldgestätte en Plotsagmühle (lunch!). Vanaf Plotsagmühle fel klimmen, daarna geleidelijk naar 822 meter: Weit Hauselplatz. Dan stevig en wat saai afdalen, Dobel en Straubenhardt. Langzamerhand kom je in een gebied van steeds meer bebouwing, stukken bos, open velden, kleine weggetjes. Knap dat de route er zo tussendoor gaat en toch de aantrekkelijkste stukken kan vinden. In Karlsbad wat gedronken aan de rand van de stad (heel even van de route af). Bij stadsdeel Aue komen we de stad Karlsruhe écht binnen. Laatste moment nog door parkachtig bos aan de zuidkant van de stad en plotseling sta je bij het Hauptbahnhof Karlsruhe.

Image
Een schnitzel die drijft in de jus en een ruime portie pommes frites: lunch in de Plotsagmühle op de laatste fietsdag.
Een schnitzel die drijft in de jus en een ruime portie pommes frites: lunch in de Plotsagmühle op de laatste fietsdag.

Zwaarte en moeilijkheidsgraad van de fietsroute

Middelzwaar voor ervaren vakantiefietsers met goede conditie, anders pittig.

De route is technisch niet moeilijk. Hij is ongeschikt voor racefietsers en niet uitdagend genoeg voor mountainbikers. Wij fietsten met volledige bepakking en een tent. Dat leverde nergens problemen op. Dag twee hebben we vanwege de hevige regenval wel grotendeels aan moeten passen.

Beste seizoen om te fietsen

Half mei tot half oktober. De nachten kunnen in mei en juni nog koud zijn. Het Zwarte Woud staat erom bekend dat het regelmatig regent. Ook wij hadden daar last van, maar evenzeer hadden we een paar schitterende en warme dagen. In het westen van het Zwarte Woud is het beduidend natter dan in het oosten. Accommodatie kan buiten het voor/hoogseizoen (half juni-half september) gesloten zijn.

Navigeren tijdens de fietsroute

De volledige route is gemarkeerd (bordje zwarte fiets met rood ‘wiebertje’). Min of meer onmisbaar zijn de weerbestendige en weervaste ADFC-Radtourenkarten. Op deze kaarten staat de gehele Schwarzwald-Radweg ingetekend!

  • ADFC-Radtourenkarten, nummer 24 (Schwarzwald/ Oberrhein) en 20 (Rhein/ Neckar), 1:150.000, € 7,95.
  • Rad- und Freizeitkarte, Südlicher Schwarzwald, 1:75.000, € 7,50. Alleen ter plekke verkrijgbaar.

Meer info: Fietsvakantiewinkel, www.fietsvakantiewinkel.nl.

Tevens zijn de kaarten en gidsen doorgaans verkrijgbaar bij de gespecialiseerde reisboekhandel. Zie ook: www.reisboekhandel.nl voor een winkel bij jou in de buurt.

Image
hotel
Na een splijtende afdaling door het dal van de Buchener Bach komen we uit in Mühlenbach. De route gaat daarna verder langs de rivier de Kinzig naar Wolfach.

Overnachten tijdens de Schwarzwald Radweg

In Gasthaüser, hotels en campings. Het meenemen van een tent zorgt voor meer vrijheid onderweg, maar ook voor meer gewicht op je fiets. Een betaalbare overnachtingsplek vinden hoeft nergens een probleem te zijn. Duitsland beschikt ook over veel zogenaamde Gästezimmers; eenvoudig, persoonlijk en goedkoop.

Overnachting 1: Camping Schönenbuchen
Dorpscamping met veel vaste staanplaatsen, maar ook losse plekken voor de tent. Camping ligt iets buiten het dorp, aan de noordkant aan de doorgaande weg. Losse sfeer, je kunt er ook eenvoudig eten. Een tentplek kost ca. € 6,- tot € 10,- per nacht, per persoon komt daar nog € 5,- bij. Friedrichstrasse 58, Schönau. (0049) 76 73 76 10, www.camping-shoenau.de.

Overnachting 2: Gasthaus Jägerheim
Ligt iets van de route af, maar is de ‘omweg’ waard. Aan de voet van de Feldberg, op 1200 meter hoogte. Prima en betaalbaar adres. Fiets kun je veilig stallen. Eenvoudige maar schone kamers met ontbijt. Avondeten mogelijk (€ 18,-). Kamer vanaf € 80,- per nacht met ontbijt. Rinken 9, (0049) 76 76 337; www.jaegerheim.de.

Overnachting 3: Campingplatz Trendcamping Schwarzwald
Dit was ons doel, maar uiteindelijk kozen wij vanwege de regen voor een middenklassehotel in het centrum van Wolfach. Hotel Gasthof Kreuz, Hauptstrasse 18. Kamer € 75,- per nacht. Camping: Schiltachter Strasse 80, Wolfach-Halbmeil. (0049) 78 34 859 309; www.trendcamping.de.

Overnachting 4: Landgasthof Waldhorn
Prima familiehotel. Eenvoudig, maar gastvrij en schoon. Lekker avondeten en uitgebreid ontbijt. Kamer ca. € 70,- per nacht. Murgtalstrasse 67, Forbach. (0049) 722 89 18 70; www.landgasthaus-waldhorn.de.

Image
Na 375 km fietsen door het Zwarte Woud bereiken we de randen van Karlsruhe, het noordelijkste puntje van het Zwarte Woud.
Na 375 km fietsen door het Zwarte Woud bereiken we de randen van Karlsruhe, het noordelijkste puntje van het Zwarte Woud.

Vervoer naar het Zwarte Woud

Auto: Vanaf Utrecht is het een ruime 700 km naar Lörrach; het beginpunt van de route.
Trein: Als je dezelfde dag van aankomst in Lörrach nog op de fiets wilt; is de nachttrein de enige optie. Ieder dag vertrekt er om 20.59 uur een City Night Line vanuit Utrecht naar Basel Bad. Aankomst 06.44 uur. Overstappen op Regionalzug naar Lörrach HBF. Aankomst 06.58 uur. Enkele reizen zijn verkrijgbaar vanaf 29 euro (zitplaats) of 49 euro (ligplaats) via citynightline.nl of de Treinreiswinkel(zie hieronder). De fiets kan mee vanaf 10 euro enkele reis (reserveren is hiervoor verplicht).
Datum informatie: maart 2013. Update 2019: De City Night Line is inmiddels opgeheven. Alternatief is de Night Jet vanuit Duitsland of ICE overdag vanuit Amsterdam naar Basel. Informeer bij de Treinreiswinkel naar de mogelijkheden. 

Deze treinreisinformatie is rechtstreeks afkomstig van De Treinreiswinkel. Dé specialist voor internationale treintickets,treinrondreizen en treinvakanties. Meer info of gelijk boeken? Check www.treinreiswinkel.nl of bel (071) 513 70 08. Bezoekadres: Breestraat 57, 2311 CJ Leiden en Singel 393 Amsterdam.

Meer toeristische informatie over het Zwarte Woud en de Schwarzwald Radweg