icon-mouse icon-mountain icon-facebook icon-instagram icon-pinterest icon-twitter icon-youtube icon-close icon-zoek icon-triangle-left icon-triangle-right
Image
Slaapzakken in winkel
Uitrusting

Een slaapzak kopen

  • 17 augustus 2016
  • Door: Tjeerd Visser
  • Fotografie: Allart Blaauboer

Wie een goede slaapzak wil kopen gaat niet over één nacht ijs. Er bestaan verschillende soorten slaapzakken op de markt, denk aan het mummie- en dekenmodel en aan dons en kunstvezel. Wat zijn de verschillen en voor- of nadelen? Bekijk eerst ons koopadvies slaapzakken!

Mummie- of dekenmodel?

De eerste vraag die iedere slaapzakkoper voor zichzelf zal moeten beantwoorden: ga ik voor een dekenmodel of voor een mummie? De mummie isoleert beter (geen koude hoekjes, sluit overal goed aan), het dekenmodel biedt beduidend meer ligcomfort. De keuze is slechts deels persoonlijk want hoe kouder het wordt, hoe minder dekenmodellen voldoende isoleren. Een winterslaapzak is daarom altijd een mummie: alleen die sluit op het lichaam aan en isoleert het best.

Het belangrijkste van de slaapzak zelf is vervolgens de maat: zowel in de lengte als in de breedte moet hij goed bij jouw lichaam passen. Te groot lijkt comfortabel maar isoleert niet optimaal, en te klein/smal isoleert eveneens slecht en slaapt niet lekker. Daarom worden vrijwel alle slaapzakken in verschillende maten gemaakt, en bij een Nederlands atelier is een slaapzak op maat al helemaal geen probleem.

Een mummieslaapzak kun je liefst voor aankoop even in de winkel passen. Snoer altijd de capuchon aan en als je op je rug ligt en je rekt je uit, dan mag je niet de onderzijde van de slaapzak voelen. Eenmaal in de zak is het fijn als de verschillende aantrekkoordjes (van capuchon en/of kraag) goed bereikbaar zijn en de rits niet hinderlijk in de stof ‘hapt’. Een tochtslurf over de volle lengte van de rits is een must, een kraag rondom de schouders houdt de warmte beter op het lichaam. De buitentijk is van kunstvezel (véél lichter, winddichter en vuil- en waterafstotender dan katoen) en voor de binnentijk geldt tegenwoordig hetzelfde, omdat moderne kunstvezels net zo comfortabel aanvoelen als katoen.

Dons of kunstvezel?

De tweede vraag die moet worden beantwoord is de keuze tussen een vulling van dons of kunstvezel. Aan de hand van 7 criteria (prijs, gewicht, pakvolume, onderhoud, duurzaamheid, gebruiksverschillen en allergie) zullen we de verschillen tussen beide vullingen toe gaan lichten. Daarbij gaan we, voor een goede onderlinge vergelijking, uit van een topkwaliteit donzen slaapzak en kunstvezel slaapzak, met een onderling vergelijkbare comforttemperatuur rond het vriespunt. De begrippen topkwaliteit en overgangstemperatuur worden eerst toegelicht.

Europese norm

Sinds 2005 is voor slaapzakken de EN 13537 (Europese Norm) van kracht. Alle fabrieksslaapzakken (zowel dons als kunstvezel) worden op nagenoeg identieke wijze in een beperkt aantal Europese testcentra doorgemeten en krijgen een Comforttemperatuur, een Overgangstemperatuur en een Extreemtemperatuur toegekend die verplicht op de slaapzak moeten worden afgebeeld. De eerste temperatuur spreek voor zich, bij de tweede beleef je een frisse nacht en bij de laatste vries je nog net niet dood (Op Pad gaat daarom niet in op die laatste waarde). Door EN 13537 kan iedereen de isolatiewaarden van de verschillende slaapzakken, ongeacht het merk, met elkaar vergelijken. 100% Betrouwbaar is deze methode nog niet helemaal, maar echte miskopen qua isolatie-verwachting zijn wel uitgesloten.

Om te voldoen aan EN 13537 moeten de fabrikanten per model keuringskosten betalen. Voor grote fabrieksmerken geen probleem, maar voor Nederlandse donsateliers kostbaar. Op slaapzakken van o.a. Birdland/Lowland, Jonk en Tatteljee vind je om deze reden dus lang niet altijd een temperatuuraanduiding die je met de fabrieksmerken kunt vergelijken.

Topkwaliteit dons

Je hebt dons en je hebt veren. Dons bestaat uit een pluizige kern van waaruit een groot aantal pluizige haartjes uitwaaieren. Veel vlokken bij elkaar vormen een volumineus geheel dat een grote hoeveelheid lucht vasthoudt en juist dat isoleert uitstekend. In combinatie met het geringe gewicht maakt dat dons tot een ideale slaapzakkenvulling. Veren hebben een harde kern van waaruit de vaak iets hardere haartjes uitsteken en het isolerend vermogen hiervan is aanzienlijk minder. De hoeveelheid dons wordt aangegeven in een percentage en het resterende percentage wordt gevuld met veertjes (90/10 ganzendons betekent dus 90% dons, 10% veertjes).

Voor het bepalen van de kwaliteit van dons wordt een zogenaamde vulkrachtmeting uitgevoerd. Dat is een internationaal afgesproken meetmethode waarbij 30 gram dons bij 20o C en 65% luchtvochtigheid in een buis wordt gedaan waarna een gewicht op het dons wordt gelegd. Goede kwaliteit dons is veerkrachtiger, is daarom lastiger in te drukken en houdt daardoor meer lucht vast (isoleert dus beter bij een gelijk gewicht). Hoe hoger de vulkrachtwaarde, des te beter het dons. Die kwaliteit wordt aangeduid in CUIN: de vulkracht in cubic inch (per ounce). 90% Ganzendons staat voor de beste kwaliteit dons, zeker als die gekoppeld is aan Europese waarden vanaf 600 cuin en Amerikaanse waarden vanaf 700 cuin. Of het ook echt in de slaapzak zit, is echter een kwestie van vertrouwen, aan de buitenkant kun je dat niet zien.

Topkwaliteit kunstvezel

Ook de kwaliteit van een kunstvezelvulling valt aan de buitenkant niet te beoordelen. Merken als Mammut en Nomad werken met hun eigen kunstvezels en andere merken kopen de vezels in bij chemiegiganten als Hoechs ((Polarguard), Albany (Primaloft) en Dupont (Hollofil/Quallofil). Kom je een van deze namen tegen, dan is de kans het grootst dat je goed zit.

De 7 verschillen tussen dons en kunstvezel

#1 Prijs

Een kunstvezelslaapzak is (veel) goedkoper dan een donzen slaapzak. Grofweg is dons 2x zo duur. Je hebt goede kunstvezel slaapzakken (zomers dekenmodel) vanaf € 100,- tot royaal het dubbele voor een wintermodel. Vergelijkbare donzen slaapzakken zijn dan dubbel zo duur.

#2 Gewicht

Donzen slaapzakken zijn 30 tot 50% lichter dan kunstvezel slaapzakken. Een goede donzen slaapzak van 1000 gram levert al snel een vergelijkbare kunstvezel slaapzak op van 1500 gram. Er zijn ook donzen slaapzakken van 500 gram, maar de gewichtsbesparing gaat dan vaak ten koste van het ligcomfort (een halve rits, of een héle krappe mummie).

#3 Pakvolume

Een donzen slaapzak neemt ingepakt ongeveer de helft van de ruimte in die een vergelijkbare kunstvezelslaapzak inneemt.

#4 Duurzaamheid

Bij goed onderhoud mag je tot twintig jaar gebruiksplezier van beide type slaapzakken verwachten. De donzen slaapzak kan je daarna altijd bij laten vullen ter verlenging van de levensduur, bij de kunstvezel slaapzak kan dit niet en houdt het op.

#5 Gebruiksverschillen

Dons kan prima tegen hitte: bij transpiratie kan het tot 90% van z’n gewicht aan vocht opnemen dus het blijft lang behaaglijk. Een donzen slaapzak heeft daarom een groter temperatuurbereik (niet te warm, niet te koud). Vocht van buiten, zoals condens, tast de isolatie van dons echter aan. Die holt dan achteruit en de droogtijd is aanzienlijk.

Kunstvezels nemen nauwelijks vocht op. Omdat het aan de buitenkant van de slaapzak altijd kouder is dan binnenin wordt vocht altijd actief naar buiten afgevoerd, tenzij je een katoenen binnentijk hebt.

#6 Onderhoud

Wassen van dons hoeft geen probleem te zijn, en wordt voor het in stand houden van de natuurlijke loft zelfs aangeraden. Bij regelmatig wassen hoef je de slaapzak dan zeker de eerste 20 jaar niet bij te laten vullen. Helaas is zelf je slaapzak wassen best een klus. Was de slaapzak altijd op de hand, bij voorkeur in bad, op 30o C. Trek nooit aan de tijk want daardoor kunnen de schotjes beschadigen. Gebruik altijd een speciaal donswasmiddel (bijvoorbeeld van Nikwax) en nooit wasverzachter. Na het wassen meerdere malen goed uitspoelen, het water er zoveel mogelijk met de hand uitdrukken, nooit centrifugeren. Een natte slaapzak altijd met je handen onder de zak optillen, nooit aan de tijk naar boven trekken! Liggend, bij voorkeur plat op een groot rek, aan de lucht laten drogen. Na afloop met de hand opschudden en op een donkere plaats, liggend of in een royale zak, bewaren. In de praktijk betekent dit dat vrijwel iedereen z’n donzen slaapzak daarom inlevert bij de buitensportwinkel om hem daar voor ongeveer € 25,- te laten wassen.

De meeste kunstvezel slaapzakken kunnen wel gewoon in de wasmachine, maar check absoluut eerst het waslabel of dat ook bij jouw slaapzak echt het geval is. Hitte en trekken/plukken aan een kunstvezel slaapzak zijn overigens slecht: het kan de kroes uit de kunstvezels halen respectievelijk voor open plekken in de vulling zorgen en beiden gaan ten koste van de isolatie.

#7 Allergie

Bij kwalitatief goed dons en een goed onderhouden donzen slaapzak is de kans op allergische reacties vrijwel nihil. Echter in met name een wat grovere katoenen tijk (bij goedkopere slaapzakken) kunnen zich huidschilfers verzamelen. Als die er niet worden uitgewassen kan dat huisstofmijt aantrekken en die geven bij sommige mensen allergische reacties. Bij kunstvezel slaapzakken speelt allergie geen rol.

Samenvattend koopadvies voor slaapzakken

Wie graag licht en compact reist kan niet om een donzen slaapzak heen. Die is vervolgens niet goedkoop en ook het noodzakelijke onderhoud kost geld. Een voordeel, met name bij warmere bestemmingen, is het grotere temperatuurbereik. Nat mag dons echter niet worden, want dan heb je een serieus isolatieprobleem. Een kunstvezel slaapzak is aanzienlijk goedkoper, eenvoudig in het onderhoud en zal nooit een allergische reactie opleveren. In beide typen slaapzakken kan je alle mogelijke buitensporttochten maken maar hoe lager de temperaturen, hoe groter het volumeverschil zal worden ten nadele van de kunstvezels en hoe eerder de keus daarom op dons zal vallen.