Bruine beren in de Oekraïense Karpaten

Beren, het blijft een spannend thema. We willen ze graag zien in hun natuurlijke habitat, maar wel van een veilige afstand. De grootste kans met een bruine beer (Ursus Arctos Arctos) heb je nog in Noordoost-Europa en de Karpaten, het berggebied dat Slowakije, Polen, Oekraïne en Roemenië beslaat.

Flinke pootafdrukken
In de paar jaar dat ik de Oekraïense bergen bewandel ben ik nog nooit een beer tegen gekomen. Ook niet toen ik, in mijn eentje, in mijn tentje ergens in het midden van de bergen de slaap niet kon vatten uit angst voor die beren. Wel heb ik op een andere tocht uitwerpselen gevonden. “Ze zijn er ook wel”, aldus Vasyl Fitsak. Hij is een jonge dertiger die de bergen wekelijks, zo niet dagelijks, bewandelt. Voornamelijk vanwege zijn vrijwilligerswerk (paden markeren en onderhouden en hutten opknappen, http://stezhky.org.ua/) komt hij al een dikke tien jaar in de bergen. In die tijd heeft hij één keer een beer gezien, op afstand. Maar elk jaar vindt hij wel sporen van beren, zoals een flinke pootafdruk (op de foto te zien), uitwerpselen en gevelde bomen om de nagels te slijpen of rug te krabben. “Ze zijn nauwelijks gevaarlijk,” zegt hij, “omdat ze genoeg levensruimte (habitat) en voedsel hebben.” Maar dat wordt ernstig aangetast. De bruine beer in de Karpaten loopt gevaar.

Tweehonderd bruine beren
Er zijn momenteel iets van tweehonderd bruine beren in de Oekraïense Karpaten. De totale populatie van bruine beren in de gehele Karpaten wordt tussen de zesduizend en achtduizend geschat. De meeste daarvan komen in Roemenie voor. Een habitat van de beren is ongeveer duizend hectare, zegt Vasyl. De meeste beren komen in bijvoorbeeld Gorgany en Marmarosh voor, zegt hij. Dat is rustig en bosrijk gebied. De bruine beer zorgt in de Oekraïense Karpaten bijna nooit voor ongelukken. De confrontatie zoeken ze, als er een uitweg is, bijna nooit op. Voor mensen die alleen de bergen in trekken is het aan te raden een zogenaamde berenbel aan de rugzak te hangen. Beren met jongen, etende beren (die dus minder alert zijn op geluiden om hun heen) of beren in de herfst (ze slaan dan de wintervoorraad in) zijn over het algemeen gevaarlijker. Dit jaar zijn er twee mensen gewond geraakt.

Massaal afgeschoten
In 1970 waren er ongeveer duizend beren in de Oekraïense Karpaten. Vooral jagers ( voor de huid of als trofee) zijn er debet aan dat de populatie erg is geslonken, meent Vasyl. Maar ook de eerste en tweede wereldoorlog hebben de populaties geen goed gedaan, beren werden massaal afgeschoten om het terrein voor de soldaten veilig te maken (M.M. Lushchak, 2005). In 1996 is de bruine beer door de Oekraïense overheid als bedreigde diersoort op de rode lijst opgenomen, maar de populatie is sindsdien niet toegenomen. Jagers zijn nog steeds een probleem. Ook de aanbouw van wegen (overheid!) en hotels, soms kriskras door de Karpaten, en de ingreep van de mens in (oude) bossen voor de houtwinning (vaak  is dit een overheidsdaad, maar ook veel dorpelingen doen dit) zijn een probleem. Dit maakt het leefterrein van de bruine beer steeds kleiner en belemmert de populatiegroei.

Lokale lobby’s
De toekomst voor de bruine beer in de Karpaten is ongewis. Als habitatvernietiging door houtwinning, illegale jacht en het lukraak bouwen van toeristische voorzieningen doorgaat, blijft er geen beer in het wild over. Gelukkig zijn er lokale, nationale en regionale initiatieven. Er zijn lokale lobby’s gaande om terreinen met rust te laten zodat beren daar ongestoord kunnen leven. Een ander voorbeeld is het berenreservaat in de buurt van Synevir (Transkarpaten). Daar worden beren opgevangen die voornamelijk als toeristische attractie in gevangenschap leefden. Een voorbeeld van een regionaal project wordt door het WWF uitgevoerd.

Informatie links
WWF:
Het programma van het WWF voor de bruine beer in de Karpaten.

Red list:
Hier vind je gedetailleerde informatie over de bruine beer.

Van onze reispartner SNP Natuurreizen

Science Nordic:
Een recent onderzoek in Scandinavië naar (mannetjes) beren die berenwelpen doden.

Foto 1,3,4 en 5: (Tilia Maas Geesteranus)
Foto 2: (Vasyl Fitsak)

Gerelateerd

Delen

Waardering
50743
Stem nu !
Bedankt!
Mislukt !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *